Fint dies e dies chi non s'ischiat prus nudda de Bennardu Macupissa e Bore Seche si pessat de andare a intervistare sa muzere. Crediat de aer prus notìssias de sas chi conoschiat, ma pacos afàrios at fatu. Petzi sa sennora Maria l'at detadu una imbassiada a sos bandidos, chi issu at publicadu paràgula pro paràgula e sonabat goi: " Bernardo stai sereno: siamo con te, con tutto il cuore. Viviamo solo nell'attesa del momento in cui potremo riabbracciarti. I bambini stanno bene. Il grande chiede spesso di te e ti cerca. Supplichiamo chi ti è vicino di pensare alle tue creature. Che il Signore aiuti te e noi: ti vogliamo tanto bene e attendiamo con ansia tue notizie. Maria e mamma".
S'imbassiada fit in italianu ca sos Macupissas si contabant de su sennoriu e in domo issoro si faveddabat in italianu e b'at de azungher chi, si puru l'aeret detadu in sardu, su zornalista l'aiat apidu bortadu in italianu, ca cussu fit su custumen de su tempus e de su zornale suo.
De sa litera a s'abocadu perunu tzinnu. Sa notìssia resessiat galu a abarrare secreta. Bore Seche s'est limitadu a rezistare chi a pustis de sete dies sos bandidos sichiant a non si facher intender. Iscrivet puru chi sa zustìssia si fit ritirande dae campos e montes pro lassare tretu a sos familiares de poder cumintzare tratativas o de las sichire, permitinde duncas chi sos bandidos s'esserent potidos mogher prus liberos e chene tropu timorias.
E cun su tempus chi fit fachende, chie si podiat mogher. Nen pulutzia nen carabos e ne mancu sos bandidos. Su nibe aiat isterridu un'armistìtziu biancu in montes, badde e baddicros de su territoriu de s'Isula in sa batalla chi sos carabos cumbatiant contra sas pupas e sas umbras de sa note sarda.
Zuanne non fit galu ghiradu dae Roma. Sa note in antis de sa Pasca de sos Tres Res, s'abocadu, ca li fit dovere, andat a chircare sa sennora Salinas, chi fit s'unica chi galu nd'atuabat carchi cosa e no aiat pèrdidu sos sensos in cussa disgràssia.
L'informat de sa litera e lia dat a legher. Fit sa prima chi intendiat de su fizu dae sa note de santu Istene.
Sa sennora Maria no at acatadu ateru de facher che de si ponner a prangher. Chi non l'aiant totu cussu dinare, chi su maridu non l'aiat apidu bidu prus. S'abocadu da issa non 'isetabat ateru.
A sa sennora Salinas, chi narabat chi fit tropu su chi fint pedinde, li rispondet:
- Est sa prima richiesta. Amus a tratare. S'ant a acuntentare de meda prus pacu.- Ma non li narat nudda de sa secunda richiesta fata a Zuanne. Ambas feminas fint derrutas e avilidas. S'abocadu fit bonu a facher arringas in tribunale e bonas defesas, de cossolare zente aflita non nd'aerent chistionadu. Non fit afàriu suo.
E las lassat gai unu bellu tretu. A pustis lis narat:
- Est pretzisu chi si mogat; chi remonat cantu prus dinare podet. A pustis amus a bider. Sas tratativas ant a esser longas, ma a totu b'at unu remèdiu. Apo buscadu un'emissàriu capassu. Un'omine de fidutzia. Istet tranchilla chi totu at a andare bene.
- E chi est cust'anima beneita?
- No est zente de crèsia; ma est pessone chi ischit facher bene su dovere suo.
- Bidos los at sos bandidos? Ite contat de Bennardu nostru? Ite l'ant fatu?
- Unu ziru l'at fatu e totu est andadu comente depiat. Miret ch'est unu secretu non si nde bochet cun nemos. Est importante.
E cun cussu si saludant e s'abocadu si nd'andat.
Sa bisita de Bua a domo de sos Macupissas non podiat colare "sotto silenzio". Pariat chi sa carrera de Roma, a su numeru 26, esseret tentata note e die e gai s'in cras in su zornales Bore Seche e su collega iscrivent chi sa prima imbassiada a domo de sos Macupissas depiat esser arribada in cussas dies chi sa zustìssia fit remunida in sas casermas.
E paris cun custa mesu notissia dabant su suntu de sos ateros secuestros. Pariat unu bulletinu de gherra chi aeret chistionadu de presoneris in su fronte; e de fronte si faveddabat, oramai, ca gai pariat cussu de sos bandidos a una banda e cussu de sa zustìssia a s'atera. E sas notìssias non fint mai bonas. De sa fiza de sos Rosas si contabat chi sos familiare fint chircande dinare a sa bida irada. Sas chertas fatas in sos montes de Orgosolo cun s'azudu de sos canes non aiat dadu perunu frutu. E fit sa notìssia prus secura. Sas ateras fint litanias de disisperu e basta. Unu disisperu biancu e fritu che su nibe chi cuzicabat sas chimas de sos montes de sa Sardinna tzentrale sighida. Fintzas in sos istradones non fit fatzile a si mogher cun totu s'astragu chi ghetabat cada note.
E frutu de disisperu est istada una pessada de sa sennora Salinas. Unu tentativu disisperadu de cummover sos chi aiant prelevadu su fizu e lu zuchiant imboscadu chissai in ube. A buscare dinare li fit benende a petorru, ca, nant, chi totus sos onestos e non petzi sos parentes de sos secuestrados fint ispremidos chie da unu chie dae s'ateru a bocare dinare licuidu pro pacare sos bandidos e nche fint ponende su capitale chene ischire si mai l'aerent recuperadu. In Macumele bi fit istadu su secuestru de Luca Loci e fintzas pro cussu b'aiat chèrfidu dinare.
Mandat a mutire s'abocadu e li presentat sa pessada.
- Sos bandidos non si moghent a cumpassione cum imbassiada de custu tenore.
- Ma non poto facher diversamente. Totu cussu dinare no isco da ube lu bocare.
- Si peroe fachet su chi est nande podet esser periculosu pro sennor Bennardu.
- No isco ite ateru facher. Semus a su disisperu.
- Ite cheret chi li niet ego: non naro chi eja; non naro chi nono. Facat a cussentzia sua.
Su nobe de ghennarju, in ambos zornales sardos cumparet custu annuntziu diretu a sos secuestradores de Bennardu Macupissa:
" A onta di quello che possono aver sentito, io non sono una donna ricca. Il patrimonio è stato assotigliato da vendite continue e notorie che si sono rese necessarie per la sopravvivenza e quanto è rimasto è bloccato dalle leggi che hanno disposto vincoli particolari, o vincolato per contratti impostimi in presenza di prestiti onerosi cui ho dovuto ricorrere per eseguire miglioramenti e trasformazioni. Comprendo la diffidenza che possono riservarmi gli interlocutori e sono perciò disposta a dimostrare loro la mia effettiva consistenza patrimoniale attraverso precise e inoppugnabili documentazioni, al fine di poter consentire a me e a loro di condurre, con la maggior rapidità possibile, quelle trattative che dovrebbero portarci a un incontro e alla liberazione di mio figlio nei tempi più brevi possibili. Trovino loro le modalità più opportune per un incontro".
Fit una boche de disisperu a li detare cussas paragulas. Non fit mai sutzediu in antis, in ateros secuestros. Sa sennora Salinas rischiabat forte e s'abocadu l'aiat posta in alerta. Totu fit potidu parrer un'istrùssia de s'abocadu matessi e sos interessados non lu picabant in cunsideru e gai esseret istadu: su chi fit mancande fit istadu prus pacu in periculu; si lu picabant a sa seria, lu podiant abandonare a sa sorte sua, ligadu intro carchi perca. Su disisperu fachet cussu e ateru.
Sa sennora Salinas si fit bortada a dimandare prestidos a amicos e conoschentes chi ischiat chi carchi soddu l'aiant. Pro risposta nd'aiat, su bonu, una richiesta de interessos chi non podiat pacare. Fintzas su 25% l'aiant pedidu e non podiat atzetare. Disisperu s'azunghiat a disisperu. Sa notìssia de sos ateros mancantes in manos de bandidos non fint de cunfortu. Medas los contabant che mortos. Gai fit pro su tedescu e ateru e tantu pro Don Efisiu.
In tantis su tempus fit cambiande e su nibe si fit sorbende e s'astragu non fit che a in antis. Su coronello Zappi, paris cun su quesore de Nùgoro, cun totu sas cumpannias, tenentzas e istatziones de cababos, cun totu sos cumissariados de pulitzia de su tzentru isolanu, cun sa Criminalpol in mesu, fint preparande unu
rastrellamentu in totu sa Barbaza e in totu s'Ozastra. Un'ateru assediu, mescamente a pustis chi aiant arrestadu in Mamujada Anzela Grumene, chi passabat pro esser sa femina de Mario Sale. A custu l'imputabant de esser su capu de sas bandas de sos sardos chi in Terramanna aiant fatu unos cantos secuestros. Custu arrestu aiat fatu faveddare de sa Sardinna totu sos zornales terramannesos, comente a narrer chi su campu de batalla si fit isterridu a cudd'ala de mare.
Zuanne nche fit ghiradu e fit torradu a traballare. Li pariat de nch'aer ismenticadu totu. Leghiat sos zornales e si manteniat a su currente de su chi bi fit sutzedende. A l'amentare s'impinnu bi pessabat s'abocadu, cando colabat a si bufare una tassa de cannonau a su motel. E gai, cando Zuanne benit a ischire de su chi aiat fatu sa sennora Salinas nde dimandat notissias a s'abocadu.
- A mi cheret narrer chi est chi at informadu sos zornalista de sa summa chi cherent de riscatu?
- Depet esser istada sa sennora Salinas. A issa l'apo deidu legher sa litera. Cumprendet chi non nde podiatr facher a mancu.
- E ite b'at de beru in totu custu chi ant publicadu sos zornales?
- A dolu mannu, totu. Sos documentos chi at fatu bider a sos zornalistas locales sunt beros.
- Istamus friscos, antis, istat frisca! A si rendet contu chi su rischiu chi su sennorinu l'ochidant est como prus mannu e isse lu depet ischire prus de mene.
- Custu l'isco, ma ite bi podia facher?
E custa borta est s'abocadu chi non s'abizat chi at dadu a Zuanne una informatzione chi issu cheriat aer e li beniat cubada. Ma Zubanne non dat a bider nudda; non fit s'ocasione pro crarire mezus sas cosas, sende chi li beniat cunfirmadu unu suspetu chi li fit bennidu e sichit su negossiu:
- Sos bandidos, sos zornales los leghent e comente; ischinde custu si dent esser abizados de aer in manos unu punzu de bentu. Est dae meda chi non si fachent intender e custu non est sinzale bonu.
- Auguramus chi non siat gai. Ma su periculu est mannu.
- In situassione normale, sos bandidos l'aiant lassadu andare o si fint acuntentados de nde tirare sas ispesas. Custu est unu secuestru particulare e si, comente mi so pessande, sennor Bennardu at reconotu calicunu de sos malafatores, si rendet contu chi sa mama l'at cundennadu a sa morte secura.
- Pro como non est prus de unu suspetu, ma si est ... - e s'abocadu si firmat, ca s'abizat chi fit nande prus de su chi cheriat.
Ma s'abizat puru chi non si nche podiat prus mandicare sas paragulas e sichit - Possibile est possibile. Non restat che una ispera, mancari debile, ma restat. Non l'ant telefonadu?
- Nudda.
S'in cras a s'impossile cumintzas su rastrellamentu programmadu dae totu sa zustissia de sa provintzia de Nùgoro. Chentinas e chentinas de omines s'ispartinant in sos montes de s'orgolesu; un'esertzitu, armadu de mitras e bombas e de canes. Furdichinant cada mata, cada preda, cada perca, cada baddicru, ma non bocant a campu unu bandidu, no acatant unu secuestradu. A curtzu a ube fit presonera Pascualba bi colant puru, ma non si la sapint.
A sero sos omines torrant a caserma, istracos chi non nde podiant prus, chene perunu risultadu. Totu inutile.
Zuanne su bortaedie, a pustis prasu, fit in domo sua leghendesi su zornale tranchillu, cando intende su telefono. A su: Prontu suo, deretu l'arribat sa risposta chi non s'isetabat prus:
- Bene ghiradu.- E, chene ponner tempus in mesu, sichit, - Cras faches un'ateru ziru moghende dae Nùgoro a sas sete e colas in Uliana, Orgosolo, Mamujada, Fonne, Biddanoa Strisaili; sa machina sa matessi e tale resta sus sinzale e sa paragula in suspu. A nos bider cras.- e serrat sa comunicassione.
Fint issos. Pacas paragulas, sicas, chi no isetabant risposta. Fit sa matessi boche de su duos de ghennarju.
Zuanne a s'improntu s'acatat torra in mesu de cussu secuestru e como chi pessabat de si nd'esseret liberadu. A custu puntu s'abizat chi depiat andare fintzas a fundu. Non si podiat torrare in secus. Un'ora a pustis essit e andat a su motel.
S'abocadu ja fit in cue, in su bancu bufandesi a sa sola una tassa de binu. Zuanne a su colore podiat iscumiter chi fit cannonau.
Lis est bastada un'ocrada pro si cumprender.
- Ghetande un'ateru.
- Su matessi cannonau dry- pretzisat Zuanne.
- Su solitu?
- Su solitu, su solitu.
- Ghetande duos e batinonchelos a sa saleta.
S'iscansant ambos e isetant chi su tzillerarju de turnu lis aeret batidu su binu. No istentant a lu bider cun sa safata in manos. Ponet sos caliches in sa mesichedda e essit.
- Cando?
- Cras sero; ma moghende duas oras prus a tardu. Dae Nùgoro,
Uliana e gai sichinde. Mi serbit una machina capassa de colare in caminos malos.
- Ti la faco aer; non m'est unu problema. Amicos in Nùgoro nd'apo medas. Ube ti la faco acatare?
- In su motel de Nùgoro a s'iscuricada. Chi zucat benzina.
- Tranchillu. Cando l'as ischidu?
- M'ant telefonadu sos amicos como pac'ora.
- Ses securu chi su bestiamen est cussu?
- Securu.
- Comente dent aer fatu? Propiu oje su radiu de Casteddu at faveddadu de unu rastrellamentu in cussos zassos. L'sichis, no?
- L'apo intesu ego puru in su notissiariu de sas duas.
- A nd'ant de corazu.
- Prus pacu de su chi pessat. Unu rastrellamentu non durat un'eternu. Fintzas sos omines desa zustissia s'itracant e ant bisonzu de pasu. Cussu isso puru arribant a lu cumprender e nd'ant aprofitadu. A propositu, si guasta unu discu, comente si fachet a si nd'abizare? - E Zuanne fachet sa mossa pro li faches cumprender de su telefono chi podiat esser controlladu.
- No est difitzile. Unu sonu istrambu, comente chi b'apet interferentzia. Non credo peroe chi siet guastu su tuo. Non b'at motivu, fintzas a como.
Si nche pesant sichinde su negossiu:
- Ca ja l'ischis unu discu difetosu podet gustare sa puntina e non s'intendet bene sa musica.
- Mi lu fipo pessande. Apo a controllare.
In su bancu si bufant sa tassa de s'istafa, unu cannonau per omine, e essint cadaunu pro contu suo.
S'undichi a bortaedie, Zuanne essit chitanu. Sa muzere non li narat nudda, sende chi dìsi fit abizada chi si fit bestinde sos pantalone pesantes e sos cosinzos. Fit abituada a cussa issena e Zuanne l'abertit de non s'isporare si ghirabat a tardu. Moghet a nùgoro e in antis de s'ora fit in su motel nugoresu. Firmat sa betura sua a costazos de sa A112. Si pompiat a fùrriu. Nemos. Nche ghetat un'ocrada a intro. Totu a postu. Fit aperta e sas craes in su cruscoto. L'ispetzionat e bidet chi carchi cosa fit brillande. Non bi l'at cherfidu meda pro conoscher chi si tratabat de una ampulla de cannonau. Un'abistesa de s'abocadu, In cussu sero bi li cheriat a beru, cun totu su fritu chi fit fachende. Ponet in motu e moghet. Su faru destru de a in antis no allughiat, comente fint de acordu.
Essinde a fora de Nùgoro li benit unu dubiu: cale caminu picare?
Su betzu chi colabat in Caparedda o su nobu chi falabat a Mughina. Si detzidit pro custu. Non crediat chi in su caminu betzu lu aerent potidu firmare. S'adobiu, b'aiat de iscumiter depiat esser in ateru tretu. A onzi modu caminabat a sa velotzidade istabilida. Nche falat a Uliana e imbucat su caminu chi andat deretu a Orgosolo. S'istradone non fit incatramadu. Sa panoria fit trumentada dae montricos chi si pesabant improvisos a cada isbortada e baddicros fungudos chi si perdiant in mesu de cussas puntas chi dabant palas a su Corrasi, artu e tenebrosu che dimoniu mannu. Unu filu de luna, a tretos, permittiat de bider unu paesazu chi pariat locu de inferru e chi in unu nudda s'iscuricore si nche lu ingurtiat, in pessu una nues bagabunda cuzicabat cuss'istiza de astru de sa note.
Colada sa contonera s'aperit sa badde de Bardinu e de Sorasi, in su de Orgosolo e innedda iscampiat su treme treme de sas lampadinas de sa bidda. A manu destra, in gai de monte Goddorè, fritu e indiferente lampizabat Nùgoro. Caminabat a bellu. In cussos tretos, in cada momentu podiat imbenner su sinzale de sa firmada. Su zassu si prestabat, ca fit incassiadu intro de duos montes. A manca su Corrasi, chi nche pesabat a sos 1400 metros de Sa Pruna, e Goddorè cun sos rocarzos suos e sas matas de chessa, rubu, aliderru e melaidone podiat cubare calesisiat de maleintensionadu. Dae cue totu sos caminos de fuga fint apertos a sa banda de sos montes de Mamujada o a sos padentes e percas e cubadorzos de Supramonte.
Zuanne pompiabat su caminu non esseret bidu su sinzale; ma nudda. Petzi sa tonca li fachiat cumpanniat cun su lamentu suo. Unu cunillu currende a totu fuga li travessat su caminu e depet firmare deretu pro no ochider su mariane chi li fit ponende fatu. Issos puru, a modu issoro fint zocande a "guardie e ladri" e pro chie binchiat bi fit sa chena pro su sero o ateras dies a sichire a campare.
Nch'aiat superadu su traghinu de Gorinnaru e fit artziande in sas bortas de Tumba Tumba. Pacos chilometros galu e fit istadu intro de Orgosolo. Custu cheriat narrer chi s'adobiu dit istabilidu in su de Mamujada, si no in sas seddas de Fonne.
Custa borta peroe calicunu si fit abizadu se sa moghida sua e lu fit isetande a sa posta. Superadas sas bortas de Tumba Tumba, pacu in antis de s'intrada a Orgosolo, acollos sos carabos e una gazella de pulitzia.
Zente armada, a un'ala e atera de su caminu, fachiant cumprender chi non fit possibile a si fughire. Fint isetande zente. A issu, si pessat. Fortzis su telefono! Firmat e l'imponent de falare. Mancu bene in terra e fit afurriadu dae zente armada e unu faru potente lu zuchiat puntadu a supra. Resessit a ncher conoscher su brigadieri Piras. Issu, propiu issu. Sa fama sua fit nodida. Non podiat mancare. De fronte a tantas armas, artziat sas manos in artu chene mancu liu pedire.
- Bortati e imbara sas manos a sa machina.
Deretu unu carabu lu furdichinat dae pedes a conca. Un'ateru furdichinat sa machina. Non li pedint nen libreto nen patente. Custu lu cunfirmat in su dubiu chi li fit artziadu a conca. Fint isetande a issu e non fit pro li controllare sos papiros.
Su brigadieri si l'acurtziat e cun unu tonu chi fit una dimanda e cheriat parrer unu saludu:
- Comente mai a custa bandas e a cust'ora, sennor Zuanne?
- Bona sera su brigadieri. - E falat sas manos e sos carabos s'iscostiant ecante, chene abassiare sas armas.- Non lu bidet? So andande a Orgosolo.
- Prus craru de goi! E bisonzu de bonu a cust'ora?
- A facher una rebotedda cun cumpanzos.
- E nche benit dae sa banda de Uliana?
- In ibe puru b'apo cumpanzos. Los fipo ponende in pedes pro unu mancamentu. Non roba mea; roba de amicos. Sas tratas nos ant zutu a inoche. Issu est espertu in afàrios de campu e de monte e ischit comente andant custas cosas.
- Tando est pro custu chi zuchet sos cosinzos! E pro norma una fura non si denuntziat.
- Est propiu gai ... e issu l'ischit.
- No at a esser carchi bubulu a duas ancas su ch'est chircande?
- Bèstia gai non nd'apo galu bidu. Sos chi chirco ego sas ancas la zuchent totas bator.
- Sennor Zuanne, a nche la cherimus finire cun custas brullettas. A chie cheret picare in ziru?
- Ego so fachende su dovere meu.
- Sennor zuanne, issu est chircande un'omine no unu bubulu, mancari pro bois sa diferentzia bos parjat paca.
- Brigadieri, isse est picande pira pro pirastru ...
- Gai mi narat? Sedat im machina e mi ponzat fatu. Pallotti sali con lui.
Zuanne sedit in machina e si ponet a su postu de guida. Su brigadieri moghet deretu che lampu; Zuanne li ponet fatu e in palas sichit sa gazella.
Su cumissariadu fit a s'atera ala de sa bidda; pro bi arribare la depiant rucrare sichida.
Lu fachent intrare a primu pianu in un aposenteddu chi fachiat de ufìssiu. Una mesa, pacas cadiras, una mesichedda cun una machina de iscriver posta supra. Un'agente fit prontu a facher su verbale.
Su brigadieri, chene ponner letrancas in mesu, cumintzat su pòrrogu. Sas solitas dimandas in antis de cumintzare. Su brinchetare de sa machina poniat fatu comente chi esseret iscrivende a sa sola.
- Duncas, issu est s'emissariu de sos Macupissas.
- L'apo naradu chi so chircande roba mancante.
- Cale roba? Sennor Zuanne pro chie non est picande? Non so naschidu eris. Li cumbenit de risponder a sas dimandas chi li faco. A l'ischit chi su chi est fachende est contra a leze? Sos benes de sos Macupissa sunt blocados dae su zuze.
- Ego custos Macupissas non los conosco. Li ripito chi so chircande bestiamen furadu de meda balore.
- Li cumbenit de risponder in taca. Cheret facher su furbu cun mecus? At isballadu caminu. Issu at unu bellu postu, muzere e fizu ... miret chi inoche non si brullat. Pompiet bene custas fotografias. Los conoschet?
Zuanne lis dat un'ocrada.
- Est custu ch'est andande a chircare? - E nche ponet su poddiche supra sa fotografia de Riori. A Zuanne non l'essit tziliu. Si rendet contu chi su brigadieri ischiat peri cussu; fit bene informadu.
- Est istadu teracu cun bois, o no? - Ma Zuanne mudu.- It'at perdidu sa memoria?
- Li torro a narrer chi ego cun sos Macupissas ...
- E ego nche l'imbolo a intro ca non rispondet.
- Ego no apo ateru de narrer.
- E ego ...
- Mi cussentit de facher una telefonada dae custu aposentu, issu presente?
- A ube depet telefonare?
- Liu apo a narrer si acato sa pessone.
- E chi est?
- Liu naro a pustis, antis la faco chistionare cun isse.
- Mi diat su numeru.
- So bonu a lu facher a sa sola.
- Pichet su telefono. Ma est isballande caminu.
- A bider istamus.
Zuanne cumponet su numeru e deretu li rispondent.
- So Zuanne Zua de Oleri. Li so telefonande dae su cumissariadu de Orgosolo. M'ant firmadu a s'intrada de sa bidda. Su brigadieri Piras m'est porrogande. Ite depo facher?
- Lu mutat a su telefono.
- Brigadieri, cheret chistionare cun isse.
- E chi est?
- Pichet su telefono e rispondat. Liu pedat isse.
Su brigadieri agantzat su telefono de malu grabu. In su mamentu si rendet contu de aer fatu unu passu in bodiu. Ma non podiat torrare in palas.
- Prontu. So su brigadieri Piras de su Grustiu Operativu de sos Carabos de Nùgoro.
A sa prima risposta, su brigadieri si pesat ritzu.
- Sisse ... Sisse ... Andat bene. Sisse... sisse ... A s'ordine.
E pacu b'at mancadu chi no aeret artziadu sa manu a su bonete a saludare comente fachent sos sordados. Arrennegadu che berre, lassat sa corredda de su telefono e a dentes istrintas nche l'essit:
- Andat bene, sennor Zuanne. Custa borta at bintu isse. Ma non tiret tropu sa fune. Miret chi si podet secare.
Fachet unu tzinnu a sos carabos e pulitziotos chi fint presentes e totus essint.
- Est liberu, peroe s'amentet, a su primu passu isballadu podet pacare totu.
- Sunt fatos meos.- E dae sa mesa nche ritirat totu sos papiros suos, su fozolu cun sas bias chi depiat sichire e nche picat fintzas cussu ube su brigadieri fit iscrivende.
- A nos bider, brigadieri.
- Nos amus a bider, nos amus a bider. Andet andet, bonu biazu.
Petzi cando fit sedende in machina s'abizat chi si fit fata note manna. Falat a su tzentru. A cuss'ora no aiat sensu a sichire su biazu. Firmat sa machina a curtu a su Munutzipiu. In s'isprichitu nche bidet suprinde sa gazella. Si l'isetabat e lassat chi colet.
Sos de sa zustìssia, arribados a Su Ponte dant borta e Zuanne los isetat. Cando los bidet torrande si l'acurtziat unu conoschente.
Li fachet de tzinnu cun sos ocros e si cumprendent deretu. Ambos isetant chi ncher colet.
- Bidende ses chi mi sunt ponende fatu e no isco pro ite.
S'amicu cumprendet s'antifona e deretu si nche cravat in su tzilleri e Zuanne torrat a seder in machina e moghet a ghirare.
Cando imbucat su caminu pro torrare a Nùgoro s'abizat chi una camioneta li fit ponende. Dae s'isprichitu nch'abirguat su brigadieri. Issu puru fit torrande a sa sede sua. Non si nd'incurat.
Nche superat sa tzitade e oramai fit in diritura de Macumele. Fit solu, non podiat currer ca s'istradone astragadu non liu cunsentiat, ma aiat totu su tempus pro si torrare a gramuzare totu su chi li fit sutzessu in cussu sero.
Ischiat chi sa zustìssia aiat blocadu totu sos bene de sos secuestrados e custu cun s'intentu de cumbincher sos familiares a collaborare. S'esperientzia, fintzas a tando narabat chi sas cosas non fint cambiadas meda, ma in tantis fit gai. Ma si sa zustìssia aiat blocadu fintzas sos benes de sos Macupissas, a ite unu mazistradu si fit postu in mesu, contra a s'Arma, pro chi aeret sichidu a facher e concruire s'impinnu de emissariu? Cheriat narrer chi b'aiat cosa suta. Non si tratabat e bia de amichentzia interi s'abocadu e su zuze. Bi cheret si non cussu a mogher unu zuze! Depiat esseret ateru e s'ateru non depiat e non podiat esser che sa bida de su secuestradu. Li torrat a mente chi s'abocadu suspetabat chi su sennorinu aeret conotu calicunu de cussos chi nche l'aiant picadu. Acoluu ube fit su puntu! A s'abocadu su suspetu nche li fit essidu chene si nde render contu. E si suspetu aiat s'abocadu, custu li depiat benner dae locu securu: dae su zuze o dae s'Arma matessi. Duncas fit pro custu chi non cheriat chi aeret indagadu. Fit pro no agravare sa situassione. A s'in besse fit propiu su no ischire chi podiat render totu prus difitzile, ca issu no ischiat comente si podiat mogher e fintzas a cale puntu.
Fit pro custu chi s'abocadu faveddabat de unu secuestru particolare. Sa morte fit unu rischiu reale pro su sennorinu. E fit pro custu chi aiat chircadu a issu, ca conoschiat locos e zente e, ischinde chi bi fit issu in mesu, un'afrontu gai, de ochider su presoneri, fit difitzile chi l'aerent fatu. Zuanne aiat una parentela manna e fit conotu dae pastores e zente de monte. Custa fit una garantzia pro s'abocadu e pro sennor Bennardu.
Cussa firmada a s'intrada de Orgosolo podiat ponner totu in discussione. S'in cras si bidiat in zornale. Fermato alle porte di Orgosolo l'emissario dei Macupissa. E adios secretu!
A s'arribada a Macumele, s'abocadu li fachet cambiare idea.
- Non resesso a cumprender pro ite est bennidu a domo. Fimus de acordu de nos bider in su motel.
- S'abocadu, cun calicunu mi depiat puru isfogare.
- Pro l'aer firmadu in biazu? Ite cheret brullare?
- Cussu brigadieri mi cheriat collire a intro.
- Cale a intro? No est in podere suo custu. No ischiat a chie telefonare e no at telefonadu?
- Zustu. Non pessat chi cuddos apent cherfidu verificare si su telefono meu fit sutacontrollo? E si no est goi e m'ant isetadu a beru?
- Non mi preocupat custu.Cras lu leghent in su zornale chi l'ant firmadu.
- Cheret narrer chi non mi poto prus mogher securu.
- A bellu, a bellu. Dae cumissariadu ant a dare sa solita velina, ma no est naradu chi bi ponzant su numen suo. Ant a iscriver chi est istadu firmadu un'emissariu, cussu de sos Macupissas, o fortzis mancu custu narant, e chi nche l'ant secuestradu su dinare.
Issu podet sichire su chi est fachende comente chi non li siat sutzessu nudda. Cuddos puru lu dent aer postu in contu un'intopu che i custu, no? Chi dae como in susu non benzat punteradu, si nche lu bochet dae conca. Tocat a isse a si mogher chene li ponner in fatu nemos. L'at a bider. Est totu una tatica.
- E una tatica est sa sua. Fintzas a como dinare non nd'apo bidu e non nd'apo zutu.
- E non nd'at a zucher mancu a s'ateru ziru. In antis depimus esser securos chi, sos chi sunt tratande cun nois, siant sas pessones zustas. Corbos aganidos bi nd'at in cada punta de locu.
- It'est dubitande chi sos chi m'ant firmadu sa prima borta non esserent sas pessones nostras?
- Podert esser gai.
- Ego dubios non nd'apo. Mi sunt passidos gai securos de sesi e sas paragulas in suspu fint zustas.
- Ma non s'est abizadu chi sa pretesa chi ant avantzadu fit diferente dae cussa de sa litera. In custa aiant pedidu unu miliardu e a issu nde l'ant pedidu duos. Comente la ponimus? Unu errore gai non si fachet a s'ispessada e chene nde dare una ispiegassione. Duncas est pretzisu de isetare, de nos securare.
- Zustu non b'aio dadu cara. Peroe a issu comente abocadu non nche l'est fughida!
- Chistione de abitudine.
- B'at ateru puru. Si est bera sa notìssia chi at fatu publicare sa sennora Salinas, chi non ant dinare contante, cale tratativa podimus cumintzare?
- Custu non tocat a nois. Sunt issos chi nos depent narrer cal'est sa pretesa bera issoro.
- In ateras paragulas depo peri tratare sa summa de pacare.
- Pesso chi eja. E s'amentet chi una paragula sua balet cantu s'issoro. Si issu narat una cosa, no est chi la potant cambiare fatzile. S'amente chi issu puru at unu podere e non est pacu. Ma in antis si depet securare si su sennorinu est bibu e sanu.
- Est galu dubidande chi l'apent mortu ...
- Podet esser.
- No est petzi unu suspetu chi su sennorinu apet bidu in cara unu de sos bandidos.
- Cantu mi la timo.
- Su ziru imbeniente lis naro de mi lu facher bider.
- No at a esser propiu gai, ma unu modu l'ant a acatare pro nos dare provas berteras. Como isetamus s'atera mossa issoro, ca semper a issos tocat.
S'abocadu dae un armàdiu mche bocat un'apulla de binu e nde prenat duos caliches.
- Intendat a ratza de nepente ch'est custu. Est de Uliana; un'amicu.
- Unu cliente.
- Un'amicu, un'amicu apo naradu. Nd'apo ego puru amicos in cussas alas.
- E in totu sa Barbaza.
- La ziret comente cheret.
- Gràssias pro s'ampulla de su binu; mi l'apo a biber in domo, cando l'apo a aperrer, ca galu no apo imparadu a bufare dae sas ampullas tapadas.
- Atzidente, ello gai pacu abistu est istadu s'amicu nugoresu? E ego chi no apo pessadu a li narrer de la lassare cun su tapu mesu fora. At a esser pro s'atera borta.
E cun cussu serrant su negòssiu e Zuanne si nche ghirat a domo
sua, istracu e mortu.
(Mario Sanna: Bennardu)