Bennardu 4
 

A su cumissàriu Scatu non l'abarrabat che de torrare e sichire a indagare in Macumele, si li resessiat de buscare carchi informatzione de importu.

Cussu ricatu fit o li pariat diferente dae sos ateros. B'aiat carchi cosa de apurare in s'ambiente matessi de sos Macupissas. Cuddu mucadoreddu li ballabat in ocros die e note. Non fit de su ricatadu, a cantu aiant relatadu sa mama e s'amicu de Bennardu. Li mancabat sa cunfirma de sa muzere, chi podiat escluder de tzertu chi cussu istratzu esseret de Bennardu.

Sa sennora Maria fit ghirada s'in cras sero. Fit andadu Bitòriu Ruju a nche la ghirare. L'at acatada in letu, ca fit galu tropu debile pro si pesare e in prus fit derruta dae su disisperu chi sa mancantzia de su maridu li causabat.

Non fit a tretu de risponder comente su cumissàriu cheriat, ma pacas dimamdas lias depiat facher.

- Nono, sennor cumissàriu, liu poto garantire, mai una paragula mala b'at apidu inter nos. Est istadu semper premurosu e fit cuntentu mannu de aer custa criadura.

- Issa ischiat de Tzicangela Murja? Sennor Bennardu nde l'aiat chistionadu ...

- No, mai. Su coladu no aiat importu pro nois.

- Ischit si si sunt torrados a bider cando bois fizis isposos o a pustis? Perdonet si insisto, ma podet esser importante. B'at in zocu sa bida de su maridu, mi cumprendet?

- No,no. Poto garantire pro issu. Non mi cubabat nudda de su chi fachiat o li sutzediat in foras. Non apo mai intesu mancu una calunnia in totu custos annos chi semus cojubados.

- Sennora Maria, chirchet de facher un'isfortzu, de si facher memoria: mi niet craru craru, comente a unu cunfessore, si b'at apidu ateru omine in sa bida sua.

- No, sennor cumissàriu, liu poto jurare supra custa criaduras.

- Non si lasset traicher dae sos sentidos de oje. Chirchet de risponder in taca. In antis isetet chi l'acraro su pessamentu meu. Non cherjo narrer chi issa apet apidu un'amicu; no est custu, ma si est bennida a conoschentzia chi carchi pitzocu de Macumele o de sas biddas a fùrriu esseret indiosadu de issa in manera non usuale, namus meda forte e si siet cretidu traitu. Namus unu de cuddos amoronzos chi lassant su sinzale e dae amore si podet bortare in odiu. A fines, issa fit e est una bella femina; non la det aer chircada petzi unu ...

- Chi b'esseret calicunu indiosadu de mene, custu l'ischio; mi lu contabant sas cumpanzas, ma non m'amento mancu su lumen issoro. Non las crediat cosas serias o nessi goi mi pariat.

- No at mai amoradu mai cun nemos? Mancari pro pacu tempus e de pustis at truncadu chene dare peruna ispiegatzione?

- Custu non lu poto negare. Calicunu chi piachiat a mime puru bi fit; ma totu si tancabat in cue.

- Calicunu fit contrariu a si cojubaret cun sennor Bennardu?

- De sos de domo, chi isca, nemos. De sos Macupissas non m'ant fatu ischire mai nudda. No apo idea chie podiat esser contràriu. Fit fizu solu e totus lu cheriant bider cojubadu.

- A puntu. Lu cheriant bider cojubadu ma cun chie? Non bi fint petzi sos Macupissas; depimus ponner in contu sos Muras e su restu de su parentadu.

 

- No isco, no isco, no isco. Amus semper mantesu bonas relassiones cun totus sos parentes. Ateru, ite cheret chi l'annanga?

- Nudda, nudda. Tranchilla. Mi bastat custu. Ma pro ite s'est fata ricoverare in s'Alighera, sende chi in Nùgoro b'at una clinica ostetrica de bona fama?

- Ca b'amus amicos in s'Alighera.

- Petzi pro custu? S'est abizada si a bortas, in uspidale, calicunu istranzu bos poniat fatu, mancari largu largu?

- No, sennor cumissàriu.

- Su maridu non l'at mai manifestadu carchi timoria?

- Custu sisse: Bennardu timiat de esser secuestradu da unu mamentu a s'ateru. Fit una fissatzione pro issu, mescamente dae cando nch'ant secuestradu su fizu de Loci.

- Ite fundamentu podiat aer sa timoria sua? Si nd'est mai bocadu?

- Bocadu no, petzi est chi no essiat mai a sa sola; si chircabat semper cumpannia. Est fintzas pro cussu chi m'at fatu ricoverare in s'Alighera. In Nùgoro non si sentiat securu.

- Biende est chi carchi cosa b'aiat.

- A b'aer non b'at nudda. Sa familia sua est meda conota in Macumele e passat pro esser benestante, pru de su chi est. Fit custu chi lu poniat in alarme. Fintzas Loci non est chi aeret apidu su dinare a imboladura e sende gai nche l'ant secuestradu su fizu Luca.

- At letu su ch'iscrivent sos zornales?

- Los apo letos, los apo letos. Bell'azudu nos sunt dande. No cumprendo a ite nch'ant postu in mesu sos Massaros. Cussos si chi ant atividades chi rendent, ma sunt in pessu parentes dae largu de Bennardu. Ant chistionadu de terras! Cale terras? Totu ischint candu rendent in afitu oje. Cando fit bibu du bridicu de Bennardu, chi si nde interessabat, tando rendiant, ma como? Non nos bastant mancu a nos campare e Bennardu fit chircande ocupassione. Sas domos chi ant in bidda? Fintzas cussa a afitu blocadu, non rendent una miseria. Socra mea est semper in cherta de si bender sa terras, ma no acatat mancu chie las comporet, ca bi sunt sos pastores in intro.

Si su cumissàriu l'aiat lassada allegare, fit istada a chistione galu oje. Aperit sa balizedda chi zuchiat semper in fatu e nche bocat su mucadoreddu, isterrendeliu supra sa mesa.

- Niet, ischit de chie est custu?

- E it'est?

- Unu mucadoreddu.

- No, sennor cumissàriu. Mai bidu in antis de oje.

- Est secura chi non fit de su maridu?

- A ite m'est nande custu? Ite m'est cubande? Bennardu est bidu, a beru sennor cumissàriu? Non l'ant mortu, no ...

- Nois ischimus petzi chi nche l'ant picadu.

- Non pro l'ochider, beru?

- Nos auguramus chi nono. Semus fachende su possibile pro l'impedire.

- Tando est in periculu. Cheret narrer ch'est in periculu?

- Pro como est petzi ricatadu. Est in manos de malafatores. Totu dipendet dae issos. Totu est possibile. Isco chi issa est debile. Est torrada oje dae s'uspidale; ma est una femina forte e si depet facher corazu e depet esser pronta parare fronte a su chi b'at a sutzeder. Pro cantu nd'ischimus nois, sennor Bennardu nche l'ant picadu a iscopu de ricatu. No est su primu ocannu e galu no ischimus si at a esser s'urtimu.

- Cussu mudadoreddu est de unu bandidu. Bennardu nche liu at istratzadu dae cara... Gesus Maria! Podet aer conotu su chi nche lu fit picande e como est in grandu periculu. Deus sarbet. A disfortuna ch'at apidu! Maridu meu...

E sennora Maria iscapat in un prantu chene fine.

- Sennora, iste tranchilla. Non b'at galu sutzessu nudda. Non b'at nudda de securu. Podet esser gai. ma fintzas diferente.

De tzertu no ischimus nudda. Podet esser de pessona chi non b'intrat nudda cun su secuestru. Podet esser un'istrùssia pro bos aumentare sa timoria e pro bos cumbincher a pacare prus in presse.

- Nono, sennor cumissàriu, chi no est gai. Lu sento. Bennardu est in grandu perìculu.

- Ch'est in perìculu l'ischimus totus. Ma nois amus a facher cada mèdiu pro chi totu si concruat bene. Si benit a ischire carchi cosa chi potat infruire in custu fatu nos informet deretu. Pro su restu lassade facher a nois. Sennor Bennardu at a torrare sanu e bidu. L'at a costare, non naro chi nono, ma at a torrare.

La saludat e si nd'andat, lassandela cun ma socra e cun disisperu issoro, chi s'auniat a cussu de sos parentes de sos ateros secuestrados. Bi nd'aiat in cada parte de locu. Sos malafatores fint iscadenados e in totube aiant semenadu prantu e disisperu.

In Nùgoro, dae sa note de missa de puddu, in su portale de sas Gràssias fit espostu unu presepe pintadu dae unu nugoresu in una tela de chimbe metros pro sete. Su pitzinneddu zuchiat sa buca fascada e fit tentadu dae duos bandidos armados cun su mitra in manos. In fundu si bidiant sas zimineras de Otana, un protzessione de operajos in issopero e unu pinnetu de pastores. Bi fint totu sos sinnos de sas condraditziones de una sotziedade creschida chene regula e chene printzipios sanos. Una sotziedade chi, narabant, aiat perdidu cada balore de amichemtzia, de comunidade, de sa propia identidade.

Su pintu non fit in cue de badas. Su 21 de santandria, di fatis, sa die de sas Gràssias, sa festa relizosa prus manna de Nùgoro, a s'ora de sa protzessione nd'aiant prelevadu una zovana, Pascualba Rosas. Fit in pessu essinde dae domo sua, fortzis pro andare propiu a crèsia e fit cun s'amoradu. Una betura los at blocados ambos e los at garrigados aviandesi a zossos, a Badde Manna, sa badde chi s'isterret dae pedes de Santunofre a sos monte de Uliana. Una diretzione chi cunsentiat de picare calesisiat caminu, sende chi totus zurabant chi s'unicu fit su chi nche crompiat a su de Orogosolo o de Mamujada., si non fit pro ateru, nessi ca fit Orgosolo a nd'aer sa mala numenada in totu s'incontrada. Dae sa die sos Rosas fint chircande de ponner a pare su dinare pro su riscatu. Ma sos bandidos los lassabant in penas mannas, ca no adobiabant a sos ghiradorzos chi issos e totu istabiliant.

In prus de sa zustissia iscadenada in badde e in monte, a cumplicare sas cosas bi si fit postu fintzas su zuze chi lis aiat blocadu sos benes e non podiant nen bender nen baratare. E gai Pascualba fit semper in manos de bandidos comente sos ateros chimbe ricatados. Petzi s'amoradu aiant lassadu deretu a facher de missu, informande sos familiares de su tantu chi cheriant pro la liberare. Sos Rosas fint in cherta disisperada de dinare, ma sa sennora Salinas, sa mama de Bennardu, de su fizu no ischiat galu nudda.

Mama, e zajos fint semper mudos a curtzu a su telefono in s'isetu de una cramada. Nudda. Cando unu bortaedie sonat su postinu, fint pessande a sa prima litera, a su primu contatu, ma nudda. Fint duos telegramas de sos amicos chi fint zai colados in cussos pannos. Ateros parentes de secuestrados andabant a los bisitare, comente b'est andada sa muzere de s'abocadu Eritu, chi aiant mortu a pustis chi aiant pacadu, de badas, su riscatu.

Sennora Salinas detzidit de mutire s'abocadu de sa familia, Perantoni Bua, chi s'esser incuradu de chircare unu emissariu, in pessu fit netzessariu, e aeret tratadu su riscatu, ca issa no ischiat mancu ite facher.

Sa cosa non nch'est fughiat a Bore Seche su zornalista chi s'incras la publicat in zornale, nande, a pessu suo, chi s'abocadu aiat apidu fatu de emissariu e chi fortzis sos bandidos si fint zai fatos intender, sende chi sa familia de su secuestradu negabat totu, comente b'aiat de s'isetare.

S'abocadu est andadu a chistionare cun sas tres feminas, muzere, mama e zaja de Bennardu Macupissa. B'aiat de picare acordos e de chircare de nd'ischire de prus de su chi publicabant sos zornales, chi issu leghiat cada manzanu.

Sennora Maria li contat de su pòrrogu de su cumissàriu Scatu, mescamente de su mucadoreddu chi l'aiat posta in penas prus mannas.

- Nos at fatu bider unu mucadoreddu imbolicadu in papiru de zornale. Nos at pedidu de cunfirmare si fit de Bennardu o de pessona nota. - E sennora Maria nche l'acabat in cue, ca nche li falant sas lacrimas. Ma sichit sennora Irene:

- Non nos at cherfidu narrer si est de sos bandidos, ma nos l'at fatu cumprendere. Antis non l'at esclusu. M'est passidu unu mucadoreddu impreadu pro cuzicare una cara. Fortzis Bannardu nche l'at istratzadu a calicunu cando nche lu fint picande. Si sos fatos sunt andados goi, Bennardu est in periculu mannu; in periculu de morte.

- Firmade, firmade; chi no est totu gai, comente bos paret. Est possibile chi si tratet de un'istrussia de sos bandidos pro bos facher pacare prus in presse bestindebos timoria. Non diat esser sa prima borta.

- Fintzas su cumissàriu nos at naradu sas matessi cosas, ma ego so timende.

- Non b'at de si preocupare prus de su netzessariu. A su ch'iscrivent sos zornales non b'at apidu gherrizu. Cheret narrer chi a sennor Bennardu non l'ant lassadu mancu su tempus de narrer paragula.

- A nch'istratzare unu mucadoreddu dae cara est unu nudda.

- No esazeremus. Sennor Bennardu est una pessona responsabile e un'atu gai non lu diat facher mai; ischiat chi podiat rischiare sa bida.

- Cando unu est disisperadu ...

- Non bi pesso ne mancu. Prus a prestu, pessade a comente ponner a pare su dinare chi ant a cherrer pro lu liberare. Custu est importante. Cunsiderade chi no ant a esser masedos e chi dinare bi nde cheret a beru. No est zente chi si cumovet pro b'esserent in mesu pitzinnos minores, antis, in pessu naschidos.

Fit su modu pro las torrare a cosas praticas. Non fit tempus de istare fantasticande. B'aiat de si mogher e chi s'esserent moghidas. Sa sennora Salinas lu cumprendet bene e lu saludat cando si nche fit andande.

S'istoria de su mucadoreddu li ponet pistichinzu. A sos Macupissas non l'aiat dadu a bider, ma non fit cosa de trascurare. Su suspetu de sa sennora Salinas non fit chene fundamenta. Ghirat a s'istùdiu suo e deretu s'atacat a su telefono. Cumbinat un'adòbiu cun su cumissàriu Scatu e cun su capitanu Curti. S'aiat de si mogher, cheriat ischire comente e in cale diretzione.

- Su mucadoreddu b'est e comente - li cunfirmat Scatu e liu isterret in da in antis, gai comente l'aiat collidu.- E su pejus est chi zuchet duas puntas afrunzeddadas comente chi esseret ligadu a nodu mortu.

Antoni Bua li dat un'ocrada e si cumbinchet chi fit gai.

- L'apo acatadu in su garazu de sennor Bennardu, a curtzu a sa serranda, da ube nche l'ant prelevadu. Chi siet serbidu pro carotare unu bandidu est possibile, a dolu mannu de su ricatadu, chi nche lu depet aer istratzadu dae cara de unu de sos malafatores. B'at de pessare chi sennor Bennardu nche liu apet istrazadu cun sa fortza de sa disperassione e cun s'ispewra chi l'aerent lassadu andare. Non est andada gai, ca nche l'ant picadu e totu; sinzale chi si tratat de zente chene perunu bonu sentiu, disposta a totu e secura de fatos suos. Goi paret nessi, dae su chi semus bennidos a ischire e cumprender. Non resta che s'ispera chi sennor Bennardu, in s'iscuricore de su garazu non apet bidu in cara su bandidu o chi custu pesset chi non l'apet conotu.

- In ateras paragulas, isse est cumbintu chi custu istratzu apartenzat a unu de sos bandidos.

- Non mi benit ateru de pessare. Sa notìssia, lu cumprendet, est secreta e tale depet abarrare.

- Supra custu non b'at duda peruna.

- Est in zocu sa bida de Sennor Bennardu.

- Custu puru l'apo cumpresu. Sa situassione est prus grave de cantu si podiat pessare.

- Meda grave. caru abocadu, meda grave - insistit Curti.- Su fatu est delicadu. Isse lu cumprendet: su rischiu est chi sos bandidos tentent de incassare su riscatu e ochidant su ricatadu pro no esser iscopertos. Inoche est bisonzu chi sa familia si mogat a unu cun nois; b'at pacu de fotzicare, cumprendet?

- Si lu cumprendo! Ma no isco comente s'at a poder facher.

- Ant retzidu carchi imbassiada?

- A su ch'isco non si sunt galu fatos intender.Sa betura est istada acatada a lacanas de Orune e Benethuthi, comente ant publicadu sos zornales?

- Custu est securu e ego so securu chi in custu secuestru b'at in mesu zente de Orune. Petzi issos podiant conoscher cussos caminos chi lis ant permitidu de essire dae Macumele chene incapare in sos postos de bloco. Cussa est zente chi conoschet non sos caminos e bia, ma sas camineras dae tanca in tanca.

Depent esser colados dae Mularja, Monte Rasu e sa badde de su Tirsu fintzas a Barranzellas. Dae cue no ischimus comente apent sichidu. Fortzis in betura pro carchi tretu, fortzis a pede. In ube si sunt imbertos l'ischit petzi deus.

- Pessades chi si tratet de contos in suspesu?

- Cale contos? - Li torrat Curti - De secuestru pro dinare si tratat. Unu ricatu est e bastat.

 

- E sa simca de sos zornales?

- Non nd'ischimus nudda. Est bera? est un'imbentu de zornalistas? Boh!

- Bruta fatzienda est!

- Chie at a esser s'emissariu? L'azes jai chircadu?

- Non galu e no isco chi at poder esser, in custu ricatu gai difitzile.

- Si lu chirchet bonu e nos informet, si cheret collaborare. Lu chirchet bonu, chi siet capassu de tratare cun zente chene cussentzia.

- Apo a bider. Si b'at nobas, nos torramus a intender.

- Facat comente li detat sa cussentzia; est interessu suo a nos chircare e a traballare paris.

Si saludant e s'abocadu si nch'andat.

Torrat a s'istudiu, ma su pistichinzu, non de minguare li fit aumentadu. Depiat facher ateru, non fit ora de si firmare. Cada mamentu podiat esser pretziosu.

S'amentat chi su zuze istrutore cumpetente de su fatu, ch'istabat in Aristanis, ube traballabat, fit unu cumpanzu suo de iscola. Non b'aiat che de lu mutire e cumbinare un'adobiu peri cun issu.

Li rispondet deretu e sende a tardonzu, amentandesi de s'amichentzia chi aiant cando fint istudentes, li narat de falare a Aristanis, mancari deretu, si propiu aiat presse e si sa cosa fit de tantu importu.

Torrat a seder in machinas e in pac'ora fit in s'istudiu de s'amicu.

L'at acatadu chi fit leghende; a moda sua. Aiat una domo, chi non fit domo. Pariat de intrare a un'aula de tribunale. Sos mobiles fint de nughe, de colore iscuru e da domo,a fùrriu a fùrriu, prena de iscafales garrigos de libros e zornales de leze. Supra s'iscrivania una pira de cartas chi non si cumprendiat si fint pertinentes a sos protzessos o a iscrituras suas. Ma un'iscafale fit prenu de libros sardos. Su zuze non nch'aiat perdidu s'abitudine e sa passione pro sa limba e sa cultura sarda. B'aiat de totu: libros de istoria rechentes e anticos; contos e poesias; medas, si bidiant fint grogos comente chi esserent istados annos in su fumu de sos cubiles; grobes, poesia populare e literada. B'aiat de pessare a beru chi lios aerent regalados sos pastores chi conoschiat, publicados in fozos minoreddos dae istamperias locales, de cussos chi si bendiant in sas festas de ateros tempos.

Suta ocros peroe zuchiat leghende unu libru de unu collega suo de Nùgoro, chi nche fit finidu in continente comente zuze e chi fit diventatu unu famadu iscritores pustis mortu, cando aiant publicadu unu libru suo chi chistionabat de sa familia sua propia e de sa Nùgoro de ateros tempos.

Fit andadu a l'adobiare a sa janna e l'aiat fatu seder in una poltrona e issu de fronte; non cheriat chi su negòssiu aeret apidu su sapore de unu pòrrogu. Depiat esser una cosa inter amicos.

- Lassamus perder totu sas letrancas e benimus deretu a su fatu, - li narat. - Si m'as chircadu no est de badas. Cosa manna b'at.

- E cosa manna est. Si tratat de sa bida de Bennardu Macupissa.

- Apo cumpresu, s'urtimu chi nch'ant recatadu in Macumele. E tue ite b'intras?

- Sa familia ...

- Zustu, at ingarrigadu a tibe de t'incurare de sas tratativas. Ma ant zai retzidu carchi imbassiada?

- Galu nono.

- Credia ... Ma in tantis, non diat esser bonu a nos cumbidare?

Si b'at una ampulla in mesu si negòssiat mezus.

- Non nch'as perdidu s'abitudine!

- Sas bonas abitudines non si perdent mai. Bastet de no brincare su limite. A sa sola non bibo mai, in cumpannia carchi cosa mi la permito. Nara, ite preferis? Unu tzichete de rosoliu, de filuferru o ti bastat su binu? Mi nd'ant batidu unas cantas ampullas dae Jerzu. Ischis chi in zona sos binos bonos non mancant, ma cussos istranzos parent prus bonos. B'apo fintzas binu bonu macumeresu, de terras de Bara, ma non mi mancat su cannonau de sas cantinas barbarichinas o binos de s'Alighera.

S'abocadu non s'isetabat tantu acasazamentu, ma nd'aiat piachere.

- Mi diat andare unu cannonau dry de Jertzu. L'apo intesu bantare meda.

- E siat. Mira, s'ampulla est inoche, totu pro nois.

S'abocadu si pompiat cussu binu prenande su caliche chi su zuze l'aiat postu in da in antis. Su colore fit invitante. Azicu grogonzu, trasparente e su lu bider e bia nde fachiat batire sa gana de lu bufare.

Su zuze s'aiat prenadu su caliche suo e si fit torradu a si seder in sa poltrona de fronte.

- A sa salude, che in ateros tempos!

- Salude.

E ambos nde bibent una bubulicada,comente a si lu tastare bene. S'abocadu si pessat chi bi cheriat a beru cussu lubrificante a l'infunder sa buca e sa gula, chi su fritu de su biazu l'aiat sicadu.

- Como podes narrer, ma amenta sa positzione mea. Non mi ponzas dimandas chi non ti pota dare risposta.

- Ti fipo nande de su secuestru de Bennardu Macupissa. Lassamus perder totus sas fantasias publicadas in su zornale. Dae su ch'isco ego custu secuetru presentat un'aspetu chi dat ite pessare.

- E cale est custa cosa gai trazica? Conta e bidimus si ti poto esser de azudu. Poder dare chi sos suspetos non apent fundamenta o si l'ant bidimus paris su de facher.

Chene ponner ateru in mesu, Antoni Bua nche li contat de su negòssiu cun sos familiares e cun Curti e Scatu.

- A dolu mannu pro sennor Bennardu, su fatu est beru. A mime puru l'ant contadu gai.

- Sa familia m'at dadu s'ingarriga de chircare un'emissariu e de tratare ego totu su problema. Su chi timo est chi sennor Bennardu apet bidu in cara carchi bandidu, ca cheret narrer ch'est in periculu de bida, si puru est galu bibu.

- Totu custu est possibile. Ego puru l'apo pessadu e apo dadu ordine a sa zustissia chi si mogat cun cautela manna. As zai pessadu a chie ingarrigare comente emissariu?

- Un'idea bi l'apo puru ...

- Emissariu bonu bi cheret. Custa borta non basta su solitu pride. Bi cheret pessona chi iscat tratare. Dia narrer de prus: chi iscat indagare si suspetu nostru currispondet o si nono. Ca si currispondet, bi cheret un'interventu particulare. Non bastant carabos e putziotos, bi cheret sa Criminalpol, chi interbenzat a su mamentu zustu, si cherimus sarbare sa bida a cussu mischinu disfortunadu.

- Su puntu est propiu custu. Non est bagatella!

- Pessona esperta bi cheret, ti so nande; mezus puru s'est de s'ambiente.

- Un'ateru bandidu.

- Como no esazeres; macari diat esser s'unica, no est custa sa bia chi podimus imbucare nois. Zente de campu o de monte, cherjo narrer.

- Custa l'aio pessada fintzas ego, ma est bisonzu chi s'emisssariu, nessi in sos primos mamentos si potat mogher chene molestia peruna e chi nemos benzat a l'ischire. In ateras paragulas depet abarrare secretu.

- Sa proposta mi paret zusta e so dispostu a mi picare s'impinnu. B'at in mesu sa bida de un'omine; antis, namus chi sa bida de cust'omine est in pisiliche.

- Mi paret propiu gai.

- Andat bene.- E si nche pesat e andat a s'iscrivania, picat sa pinna e iscrivet.- Mantene, custu est su numeru de telefono meu, de s'ufissiu, su numeru in direta, si serbit cando so in servitziu; su de suta est su de domo. Si b'at bisonzu mi podet mutire; apo a facher su mediu:

- A calesisiat de ora?

- A calesisiat de ora. E auguramus chi nos andet bene, antis, chi l'andet bene.

- Isperemus.- E s'abocadu si pesat ritzu cun su caliche in manos.

- Sedi chi li ponimus s'istafa. Non t'apo naradu chi s'ampulla fit totu pro nois.

- Ja mi l'as naradu, ma no est s'ora nen su mamentu. In atera ocasione non nd'abamus lassadu gùtia. Collilu a sos concruos de s'afare.

Li ghetat sa tassa de s'istafa e Antoni Bua si nche la bibet a un'ingurtia. Si saludant e issu torrat deretu a Macumele.

Mancu bene arribadu e fit torra atacadu a su telefono. Cada mamentu podiat esser pretziosu. Mutit a su motel de sa bidda.

- Zuanne b'est?- dimandat.

- No; no est de servitziu custu sero.

- Mi diat su numeru de domo sua.

Lu detant e deretu lu cumponet, ripitinde sa dimanda a su primu prontu.

- Chie lu cheret?

- Un'amicu.

- Isetet chi lu muto.

Zuanne ispantadu dae cussa telefonada chi l'arribat a s'ispessada, curret a su telefono, no esser sutzessu cosa in campu, a sas bestias suas.

- Ite b'at? - Dimandat deretu.

- Nudda, nudda. As cumpresu chie so.

- Comenbte nono. Ma non mi l'isetabo. Ite li serbit s'abocadu?

- Nos bidimus a sas nobe in su motel, est cosa urgente.- E non l'azunghet ateru e deretu tancat su telefono.

Zuanne abarrat prus ispantadu de in antis. Cussa telefonada non si l'isetabat a beru e cuss'urzentzia la cumprendiat prus pacu. Pesat de coddos e narat: Boh!

In su motel, cun s'abocadu si bidiant a s'ispissu e s'iscambiabant carchi negòssiu in su mentras chi si bibiant una tassa de binu. Non fit dae meda chene lu bider; ma totu li pariat tranchillu. Su solitu negòssiu, de cosa de pacu gabale e su solitu caliche de cannaonau dry de Jerzu, chi fit su preferidu dae Zuanne e nch'aiat cumbintu peri a s'abocadu. Fit uno de sos pacos binos chi sa zente atzetabat de bonu grabbu in sos tzilleris chi no aiant binu locale. Ma como non si tratabat de binu, nen de cannonau. Atera cosa b'aiat in mesu. Dae cando si conoschiant non l'aiat mai telefonadu, e pro ite, puru? Sa conoschentzia issoro fit cumintzada in su tzilleri de su motel e in cue si nche moriat cada borta. Una cosa discreta. Podiat narrer chi fint cumpanzos petzi ca si adobiabant in cussu tzilleri. De ateru mai nudda. Su travallu de s'unu fit tropu diferente dae cussu de s'ateru pro nde chistionare paris. E tando pro ite custa telefonada oje e a cust'ora?

Zuanne fit abituadu a bider zente de cada casta e zenia. Fit s'arte sua. Traballat in mesu de sa zente in su motel. Sas bonas maneras non li mancabant, ma no andabat prus in gai. Semper securu de sesi, dabat sicuresa a sos clientes chi bi pernotabant. Lo rispetabat, pro dovere e pro caratere. S'aiat de dare una informatzione la dabat cun securesa e detzisione, che de pessone chi non s'iseta s'ustrina. E nemos lia dabat, comente nemos si permitiat de lu mutire a sa frantzesa, garçon; pro totus fit sennor Zuanne. Rispetabat a totus e totus lu rispetabant. Non si permitiat de si ponner in mesu de peruna briga, pro cantu de pacu importu esseret. Su servitziu fit cussu. Su motel ofriat cussu: pica o lassa. Non discutiat. Fachiat petzi sas dimandas pretzisas, de leze, e basta. Non dabat cunfiantzia e non nd'atzetabat. Non fachiat parte de su dovere suo. Pro su chi non fit de cumpetentzia sua, indissiabat sos clientes a sa pessona zusta e si nde lababat sas manos.

Cun Antoni Bua non fit diferente. Mai negossiadu de traballu. E s'abocadu fachiat ateru e tantu. Tantu de rispetu e cadaunu a domo sua. De una cosa chistionabant cun passione, ca l'aiant in cumone, de cabaddos e de bardias.

S'abocadu invidiabat a Zuanne su tempus chi aiat pro andare a si bisitare sas bestias chi teniat in Barbaza e chi atere li manteniat. Issu no aiat mancu su tempus de andare a si bisitare sa terras chi l'aiat lassadu su babu. S'arte e sos clientes lu ligabant tropu. No aiat unu mamentu de pasu.

In super tantu Zuanne non la finiat de pessare a cussa telefonada e si la moricabat de cada manera.
   (Mario Sanna: Bennardu)