A sas 11 e cuartu, su cumissàriu Scatu fit in reunione cun su cumandante de sa Cumpannia de sos carabos, Gianvigio Curti. Los aiant reunidos su capu de s'iscuadra mobile de Nugoro, Dejana, e su capitanu Murja, cumandante de su Grùstiu Operativu de sos carabos, custu puru de Nùgoro. A issos si fint azuntos cussos de sa Criminalpol. Una reunione de tantos petzos grussos non si fit mai bida in Macumele. Zente chi cumandabat prus in artu l'aiat pretesa, ca cheriat chi sas indazines esserent andadas de pari passu e non fit tempus de rivalidades interi sas duas armas. Sa situassione imponiat s'unione. In prus, duos ricatos in Macumele, su de Luca Loci, in antis, su de Bennardu como, la rendiat pretzisa. Sa presse nat chi ponet sa zente a currer e in custa ocasione de presse carabos e pulitziotos nd'aiant a beru. Su rischiu de arribare a ugualare su numeru de secuestros de su 1968 non fit brulla.S'annu fint 11 sos ricatos fatos e chimbe sas pessones in manos de bandidos in su matessi tempus. E como, dec'annos a pustis, non bi cheriat meda a arribare dae 9 a 11. In ateras paragulas totu fit possibile. Dae tando a como medas cosa fint cambiadas. Aiant fatu s'indùstria de Otana e pariat chi campos e montes esserent abarrados desertos, ca pastores e massajos lassabant s'arte pro s'ocupare in sas frabicas chimicas. In prus in sa costa Gadduresa de Artzachene b'aiant costruidu biddas intregas pro ricos de totu su mundu chi beniant a si colare s'istiu isterricorjados in su sole de cussos zassos de mare. Zente gai rica non si nd'aiat mai bidu in Sardinna e como beniat a batiles, chi pariant isfidande sa miseria de chie aiat semper traballadu totu bida pro non si bier mai una die de bonu. Chi esseret cussu o non cussu a ischidare s'apetitu de zente chi, pariat, no aiat mai bidu tanta grassia de deus, su fatu istat, chi in su 1978, sos bandidos de s'Isula pariant iscadenados, furande e ricatande a manca e a destra.
Propiu dae sa costa Gadduresa, chi sos bennidos a nobu aiant batizadu Costa Ismeralda, nch'aiat picadu unu tedescu ricu, Peter Rainer Besuch. Antis custu fit in manos de bandidos dae su 21 de capidanne, e fit mancande prus a longu de sos ateros. Unu miliardu cheriant pro l'iscapare. Sas fèrias las aiat finidas in Porto Taverna, ube sa muzere e sa sorre lu fint galu isetande, agarradas a s'urtima ispera. Aiant pacadu zai una chentina de miliones, ma de su parente non nd'aiant ischidu prus nudda e prus nudda lis dabant a ischire. A legher sos zornales non fint a tretu de poder pacare una summa gai arta. Oramai fint a su disisperu. A tretu chi sa sorre aiat fatu ischire chi fit pro si nche torrare a Zermania, si non li dabant sinzale securu, chi su frade esseret galu bidu e sanu.
Mancu de s'inzenieri de sa Ferrari, Zuanne Caralu Bussa s'ischiat prus nudda. A issu nche l'aiant prelevadu dae Villasimius, trechentos chilometros de distantzia prus a zosso, in provintzia de Casteddu. Villasimius fit diventada in pacos annos s'ispiaza de sos ricos e benestantes de Casteddu. In sos montricos cara a mare s'aiant fatu sa domo pro sas bacàntzia, importandesinde si fint guastande unu de sos angrones prus bellos de sa Sardinna.
Su locu pariat securu. In cussas alas sos ricatos non si conoschiant. Ma oramai pro sos bandidos, lacanas non bi nd'esistiant prus de perunu ghetu. Si moghiant da una banda a s'atera de sa Sardinna che in domo issoro e nemo fit prus securu, mancu intro de domo sua matessi.
Antis pejus. Non b'aiat prus regula. Chie nche beniat picadu non fit securu, puru pacande, de poder torrare a domo, comente fit sutzessu a s'onorevole Eritu, chi pustis chi sos familiares aiant pacadu non si l'ant bidu torradu.
Sa situassione de sa sennora Vettoni, muzere de Zuanne Caralu Bussa, non fit mezus de custa. Si diferentzia b'aiat, fit in pejus, ca in prus de su disisperu de s'isetu, chi pariat inutile, retziat, pro la cossolare, sas telefonadas de zente de pagu gabale chi li nabant:- Sos emissàrios tuos ant pacu de andare in ziru a zucher dinare, in tantis a maridu tuo non l'as a bider prus! -
Atere li pediat dinare, ma sa pulitzia iscoperiat semper chi si tratabat de zente de mala intensione o ferta a conca. E non mancabant sos malafatores chi cheriant profitare de su disisperu suo. E cantas bortas at depidu facher publicare in su zornale unu messazu in suspu! Chi sos bandidos aerent torradu sas tres rispostas chi petzi su maridu podiat dare. Fit unu messazu disisperadu e s'ispera de torrare a bier su maridu minguabat de die in die.
Sa zustissia non s'abarrabat firma. Patullias e patullias fint semper a ziru dae montricu in montricu, dae cubile in cubile, antis, dae cubilete in cubilete. Totu e in totube furdichinabant in ube in pessu aerent apidu unu suspetu. Non b'aiat pastore chi non esseret controlladu die e note.
E gai unu bortaedie nche suprint a unu cubile ube acatant a Jorji Elzi, unu serzentone de s'aereonautica de Perdas, paris cun su collega Gaetanu Palumba rebotande in sa de Zuanne Batista Locci e Antoni Cau, ambos artzanesos. Cun issos bi fint puru duos ateros pastores de Sadali, Eziliu Carcanzu e Luisi Maronzu.
Chi nche l'aeret indissiada un'ispia o chi b'esseret crompida a s'ispessada, sa zustissia arrestat sos primos duos e lis imputat su secuestru de Bussa.
In mesu de tantu iscuricore, custa fit un'azicu de luche. Una luche metzana. S'aperiat un'orizonte nobu, mai pessadu.
In antis sos secuestros s'imputabant a sos pastores, ca sunt issos chi istant in campu e conoschent coladorzos e cubadorzos, ma como ... como bi si poniat puru s'arma de s'aereonautica! Cheriat narrer chi non fit petzi sa zente amiserada da una bida de seculos de istentu a si ghetare a mesu de tanta grassia de deus.
A la narrer zusta, sa zustìssia a custu bi crediat pacu. Ischiat pro esperientzia chi sos malafatores non ant classe sotziale.
Su capitanu Gianvigio Curti e sos ateros de sa reunione de Macumele pacu pesu ant dadu a custa notìssia.
Fint armados de cartas zeograficas e mapas chi pariant in unu cussizu de gherra chircande de abirguare s'inimicu e de istudiare comente li parare fronte. Conoschiant cada coladorzu, cada caminera. Si tratabat de imbrocare cussu zustu ube ponner sas vedetas e sos blocos cun zente e mezos. S'arcanu fit chi su territoriu fit tropu largu e sa zente paca. Su Supramonte e bia s'isterret dae Artzana, Urtzullè a Orgosolo, Uliana, Durgale e Baunè. Mizas e mizas de etaros de terrinu cuzicadu de padentes e matas de cada casta. Sa chessa si mesturabat a su rubu a ghiniperu, a su mudrecu.
E in cada punta de locu b'aiat percas, grutas, isperdissios in mesu de sos rocarzos, chi mancu unu elicotero colande a bassa cuota fit resessidu a abirguare un'elefante.
De una cosa fint cumbintos totus, Curti, Dejana, Scatu, Murja e sos ateros presentes, chi totu zirabat a fùrriu de sas Barbazas, mescamente de su Supramonte e de sos monte de Orune e Buddusò.
E tando detzidint de patulliare sos coladorzos chi andabant e beniant a sas biddas a fùrriu. Istabilint de presidiare a istrintu istrintu su passu de S'Ispiritu Santu de Orane e su caminu chi andabat a Corte de Nùgoro; totu sos caminos largos e istrintos chi artziabant a Teti, Austis e Meana, serrande in una morsa Sorgono, Tiana, Ovolla, Fonne e totu sas biddas chi torrabant a s'Ozastra e a Nùgoro, inghiriande dae Lugula Bithi Benethuthi e crompende a Sa Costera.
Picant sa detzisione e la trasmitint a totu sas casermas, cumpannias e cumandos. Sos radios pariant brusiande in focu, isparghende ordines da un'ala a s'atera de sa Sardinna. Ischiant chi bi su periculu chi sos bandidos aerent intesu in sos radios issoro sos ordines. Ma fintzas custu fit carculadu: chi l'aerent ischidu. In antis o a pustis a bidda a chircare recatu depiant puru torrare; fintzas cussa podiat esser un'ocasione pro lis cromper.
In tantis in fora de sos ufissios de sa Cumpannia de Macumele za bi fint, a su solitu, sos zornalistas isetande nobas.
Mescamente Bore Seche fit su prus fichidu. Cheriat conoscher sas detzisiones picadas; sos passos chi cheriant facher; sas nobidades de sas indazines, si bi nd'aiat. Ma fintzas sos ateros currispundentes de sos zornales non si nch'istabant cun sas manos in manos.
Cando sos ufitziales iscampiant a sa janna, totus lis fint supra.
- Ite b'at de nobu? Ite azes ischidu? Acatada l'ant sa machina chi nch'at prelebadu a Bennardu? Est zente de s'Orgolesu o de Orune? Sos de sa zustissia los lassant cantare e cadaunu andat a picare sa machina sua pro ghirare a sa propia sede, a si prander.
Scatu nde zuchiat sas iscatulas prenas e a Bore Seche, chi dimandabat cun insistentzia prus mannas de sos ateros, li rispondet.
- Andade a bos las chircare sas notissias. Carchi borta podies esser bois a las dare a nois.
- Cando bos las amus dada non nos azes cretidu. Azes depidu narrer chi est un'imbentu nostru fintzas sa presentzia de una secunda machina, una simca chi l'ant bida in su locu de su delitu.
- S'est cosa bera, chircadela e mutidenos cando l'acatades.
- Est beru chi s'alfasud fit targada a Casteddu e no a Nugoro, cosa prus tzerta?
- Iscoperidelu bois ateros.
- Sennor cumissàriu, bois non cherides collaborare. Nois puru amus sos deretos nostros, ca sunt deretos de cronaca, de sa zente chi cheret ischire.
- Dimandadelu a su serzente Piras ch'est essinde.
Ma custu puru fit de pacu paragulas e li narat petzi chi a sero aiat apidu distribuidu sa solita velina, chi aerent isetadu.
A bortaedie fint torra reunidos a finire de ponner a puntu su pianu issoro.
- Si custos zornalistas aerent collaboradu in manera diferente e nos aerent contadu totu su ch'ischint, fortzis non fimus istados a custu puntu.
- At a esser beru. Ma ite cheres chi facant? Non si diant cacare sas mudandas in antis de facher indazines pro contu issoro, comente fachent sos americanos?
- Carchi cosa l'ant iscrita de diversu dae su chi semus bennidos a ischire nois. Cussa simca, pro nde narrer una; ma chie nos narat ch'est bera?
E Scatu si rendet contu in su manmentu chi non li fit mancu artziadu a conca de dimandare, in sos pòrogos fatos, si si fit bida atera betura.
- No est possibile chi b'esseret atera machina presente e chi aeret apidu ite facher cun su secuestru. Sos bandidos non sunt tontos a custu puntu. Una atera betura est pessabile in ateru tretu, pro nche cambiare sa pessone e pro non esser sichidos. In ibe no. Non s'est mai intesu.
- Su fatu est chi totu fachet pessare a unu secuestru organizadu dae zente esperta, collaudada. Non s'ispiegat si nono, comente ant fatu a nos fughir sende chi semus istados postos in s'abisu deretu, in su mamentu chi fit sutzedende e totu, si podet narrer. Semus de fronte a professores de s'universidade de su Supramonte.
Cun totu sos postos de bloco, cun totu sa zente iscadenada in campos e montes e nos sunt fughidos.
- B'at de pessare a una organizatzione de tipu mafiosu.- Nche nat Curti.
- Non bi credo e non b'apo mai cretidu. Fintzas in su '68, calicunu at avansadu una ipotesi simile e, de pustis, totu s'est isgonfiadu che una bollonca de sapone. Est zente chi su territoriu e sos caminos, caminneras e andatas los conoschent prus de nois, ca bi bivent in cue. Su sardu est tropu individualista pro s'aunire a un ateru pro meda tempus. Azes a bider.
- A bider istamus. -concruit Curti.
In cussu sonat su telefono. Rispondet su serzente Piras.
- Est da Orune.
- Orune? - Narat Scatu.- Bi semus.
- Dami a inoche! - Ordinat Curti e agantzat su telefono.
- Eja? Cando? - e chistionat unu bellu tretu. A pustis informat sos collegas.
- L'ant acatada, a lacanas de Benethuthi e Orune. In Barrantzellas, pro esser pretzisos: una caminera in mesu de cussas tancas.
Est una alfasud de colore arantzu, ma est targada a Nùgoro.
- Lu nabo ego chi cussos sunt issidos dae Macumele, a manu de susu e ant picadu sa Carlo Felice. Depent aer iscassiadu in su caminu de Mularja e dae cue nche sunt crompidos o a Iscuvudè o a Foresta Burgos, pro nche jumpare a su de Benethuthi. Depent esser colados suta Monte Rasu pro torrare a su de Botidda e colande a lacanas de Botidda e Benethuthi sunt arribados a su de Orune. In ibe bi depiat esser s'atera machina, ma dae cue a ube dent aer dadu?
- A credes chi sa simca est moghida cun issos dae Macumele, a Manu de josso, pro esser securos chi totu fit andadu bene e si sunt jobiados in Barrantzellas?
- Ello tando, cantos depiant esser?
- Grùstiu mannu est. Cras los tenimus. Zente de s'arte est.
Dant ordine de abirguare de chie fit s'alfasud e si resultabat furada o nono.
In pac'ora sa chirca fit fata e su mere bocadu a campu. Fit de Lillinu Raju de Nùgoro, un'impresariu chi aiat denuntziadu chi li fit mancande sa betura da in antis meda de Nadale. Cheriat narrer chi su secuestru fit preparadu dae meda e in cada particulare. In ateras paragulas fit zente de s'arte. Como si tratabat de intzertare in ube chircare. Barrantzellas est in lacanas de Orune e de Benethuthi. Custa bidda fit de iscartare deretu, ca non fit capitadu mai chi un secuestradu esseret mantesu in cussos zassos. Ma Orune non si podiat iscartare e prus suspetu fit su solitu Orgosolo cun Nùgoro in mesu. Si tratabat de mobilitare totu sas cumpannias de Nùgoro, Orani e Durgale e sos cumandos de sas biddas a fùrriu.
Deretu in Nùgoro, su coronellos de sos carabos, Zuanne Zappi,istabilit su tzentru de coordinamentu e ponet in alerta totu sos omines disponibiles.
In pac'ora totu sa Barbaza, a sa muda, fit posta in assediu.
Marcu Maltesi, de sa Cumpannia de Orane iscadenat sos suos in totu sos bortadorzos de sa zona: a Badu Acas de Ortzai, a Sa Itria de Gaboi, in s'istradone chi artziat dae Taloro a Ovolla, in sos pejus isperdìssios de cussos locos; e non s'est ismenticadu de Fumadu, de su caminu chi andat dae Sarule e dae Gaboi a Mamujada. Carchi cosa depiant bocare a pizu.
A sas nobe de sero pariat iscopiada sa gherra mundiale, totu sas zustìssia fit in allarme.
In su caminu chi artziat a Ovolla, duos carabos e duos ufitziales de sa matessi arma firmant una simca targada a Nùgoro. In intro b'aiat bator pessones. A s'alt, sa betura si firmat zusta, ma, in pessu arrimada, dae s'isportellu de secus nche brinchiat un'omine e deretu isparit in mesu de sas matas de chessa e de eliche chi moghiant oru oru de su caminu e sichiant in sos padentes de sa tanca a serente.
Sos carabos no ant apidu mancu su tempus de isparare unu corfu de fusile. S'omine si fit imbertu in mesu de matas e rocarzos e non b'aiat versu de lu poder abirguare. Sos carabos non s'isetabant un'atzione gai de improvisu. Cando allughent su faru supra sa vetura issoro e la puntant a sa simca, in intro fint abarrados in tres.
Sos carabos puntant sas armas, a s'alerta, e sos ufitziales s'acurtziant a pedire sos papiros.
In antis e totu de badiare sas cartas, nche conoschent a Zosepe Cuga s'ovollesu, notu a zistru comente Garibaldi, ca zuchiat semper una bete barba longa. Sos ateros duos, boh!, mai bidos.
Dae sos documentos unu resulta de esser Antoni Maria Pitalis, operaju in Otana, de mancu 25 annos; s'ateru fit Frantziscu Cucui, tratorista de Ovolla issu puru.
Sa notìssia benit dada deretu a sa Cumpannia de Orane e a su Cumandu de Nùgoro. In unu sinzale de rughe fachet su ziru de totu sas casermas, pedinde rinfortzos si podiant tenner su chi si nde fit fughidu. E azudu pediant peri pro iscortare sos tentos a Orane o a Nùgoro, ca b'aiat pacu de si fidare cun una machina e bia.
Sos presoneris los fachent falare e los compudant, ma nemos fit armadu. Los ponent a un'ala, semper cun sas armas puntada contra a issos, in su mentras chi sos ufitziales furdichinabant sa simca.
Custa pariat un'arsenale. In intro b'acatant unu moscheto 91-38, arma de gherra, ma de sa gherra de printzipios de seculos, galu capassa de isparare che a tando, ca fit bene mantesa e non mancabant sas nunitziones; b'aiat una pistola e una bomba a mano de tipu SACA, e in prus unu murutulu de mitza a brusiadura lenta. Bene armados sos zovanos, non b'aiat ite narrer! Totu benit contadu a sa Cumpannia de Orane, chi, pro risposta, ordinat chi presoneris e betura nche los esserent falados a bidda deretu.
Los fachent intrare a sa campannola e cun issos artziant sos duos carabos armados chi los manteniant suta tiru.
Sos ufitziales sedint a in antis e unu si ponet a sa guida. Non si fint galu bene assestados, cando Garibaldi bocat a campu una pistola calibru 9 Glisenti, chi zuchiat bene cubada suta su gabanu.
Lestru che lampu la puntat a unu costazu de unu carabineri.
- Firmade e lassademi falare o l'uchido.
Sos ufitziales si bortant e si rendent contu de su chi bi fit sutzedende.
Fachent chi eja cun sa conca e firmant. Sos duos carabos s'ispostant pro lu lassare colare. S'incurbiat pro falare e chircat de nch'istratzare su mitra a su chi li fit prus a curtzu. Non li resessit, ma comente ponet pede in terra, fachet in pessu in tempus a bider chi fintzas sos duos ufitziales fint sartiados a terra unu dae cada banda, ma non li dant su tempus ne de puntare sa pistola ne de isparare, ca unu primu ventallu de corfos de balla moghende dae unu mitra lu corfit male e cando insistit a cherrer isparare nde partit un'ateru e s'omine rughet a terra issambentadu.
Pitalis e Cucui in totu custu pista pista si nche sunt abarrados supra sa campannola chene si tremer pro nudda, che cosa chi non los interessabat.
S'ateru ufitziale s'atacat a su telefono e mutit deretu a Nùgoro chi aerent mandadu un'ambulanztia e in paca paragulas lis contat su fatu. Maltesi si moghet dae Orane e s'ambulantzia dae Nùgoro. In antis s'unu, 20 minutos a pustis s'atera fint in ibe, ma Garibaldi nch'aiat finidu dies, oras e minutos.
A s'arribada a Orane, Pitalis e Cucui benint porrogados, sende chi Maltesi ischiat cale podiat esser sa defesa issoro. E dae cussu non si sunt fughidos. Cuga e s'ateru chi non conoschiant, ca non l'aiant mai bidu, los aiant firmados e custrintos a nche los trasportare a sos sartos de Ovolla. E dae custu non si moghiant. Sa machina fit de Pitalis e l'impreabat pro andare a traballare.
- Ponimus chi siat beru su chi sezis nande: bois non l'azes mai bidu; non lu connoschides, ma nessi una cosa l'azes abirguada: de cale bidda est?
- Nosse, mancu cussu.Non nos at naradu nudda
- Non pretendo chi bos apet naradu de ube fit, custu lu cumprendo, ma nessi carchi cosa a bois o a Cuga la depet aer narada e dae s'allega podides bellamente cumprendere de cale bidda est.
- Mancu cussu. At allegadu petzi Cuga, ca lu connoschiabamus. Petzi issu nos dabat ordines e abertentzias. Amus fatu pacu tretu paris. Nos aiant firmadu pacos chilometros prus a zosso.
- E no at naradu mancu una paragula?
- A narrer su zustu una l'at nada, no a nois, ma a Cuga e una paragula non bastat pro aberguare sa bidda dae su limbazu.
-Biende ses chi carchi cosa l'at narada! E ite at naradu?
- Petzi: tira!, cando fint artziande a sa machina e nch'aiant garrigadu sas armas; ma "tira" lu naramus uguale in totube.
- Non mi niezas chi non nche l'est essidu carchi irrocu cando at bidu sa vetura de sa zustìssia.
- Non m'amento.
- E tue, Cucui, non t'amentas propiu nudda? Non bos rendides contu chi si non contades passades pro complitzes?
- Mi paret, ma non so bene securu si at naradu: per deus, sos carabos! Non frimes, atzelera e mofe deretu.
- A bellu a bellu bos torrat sa memoria! Si at naradu gai, pesso chi podemas narrer chi non fint de Ovolla.
- Custu l'abamus cumpresu chene chistionaret. Non fit pessona nen connota, nen mai bida in bidda. Chi esseret istranza, non b'at dubiu, ma de ube no isco narrer.
- A s'allega diat narrer de Uliana!
-Sennor capitanu, ego non poto cunfirmare, ca podet dare chi s'allega esseret ecante diferente.
-Un'urtima cosa: at naradu per deus o per deus e pe-santos?
- Est probabile.
- Non si tratat de probabilidade. O est o no est.
- Poto aer intesu male.
- Dae totu su ch'azes naradu podimus concruire chi non fit nen de Ovolla nen de bidda a fùrriu.
- Si a isse paret gai.
E dae cue non fit possibile de los bocare. Nabant e non nabant. Nudda dabant pro securu. Los tratenent belle e totu note, ma a manzanile lo lassant andare.
Dae Macumele telefonat Scatu a dimandare de sa simca, no esseret cudda famada de su secuestru de Bennardu Macupissa.
Chi nono, li rispondet Maltesi. Chi si nche l'aeret bocada dae conca, ca non fit cussa e chi atera machina sa note de Santu Istene non bi nde podiat aer in Macumele implicada in su secuestru, chi depiat esser un imbentu de sos zornalistas. A chircare in atera diretzione.
L'informat de su pòrrogu de sos duos ovollesos chi fint paris cun Cuga e de su suspettu chi su chi fit cun issu e fit fughidu podiat esser de Uliana, Orgosolo e Orune. In ateras paragulas, sa diretzione de indagare fit a cussa banda.