S'in cras manzanu, a s'arribada chi fachet a ufìssiu, nche lu sichit sa telefonada de s'abocadu.
- E tando?
- Apo jocadu s'ischedina mea.
- Semplitze o a sistema?
- A sistema. Custa borta so securu. Ti l'apo a facher bider custu sero.
E su sero andat a lu chircare in s'istùdiu suo.
- Fache bider.
E li dat su zornale. S'abocadu si la mirat bene.
- Est sa sua non b'at duda peruna. - E picat una lente grussa dae su calàssiu. L'istudiat bene a modu suo, esaminande cada litera.
- Est sa sua. Est sa sua. Non presentat isbabaduras e est firma. Duncas no est copiada ne imitada. Sas cundissiones?
- Cherent su restu.
- Cale restu?
- De su chi lis aiat propostu ego.
- Liu ant naradu craru craru?
- Mi l'ant fatu cumprender.
- A fines, si podet ischire comente est andada? Est chistionande a tretos, nande e chene narrer.
- Zustu, ma si issu m'est fachende unu porrogu, comente cheret chi conte?
- Zustu. Sa deformassione professionale a bortas mi fachet brullas metzanas. Contet comente cheret.
E Zuanne li contat de s'adòbiu, in ube e comente, chene trascurare nudda, o gai dabat a bider.
- Non nde so cumbintu. M'est cubande carchi cosa.
- Miret chi nono. Est andada gai.
- Chi nono, sennor Zuanne. Unu sardu non nch'imbolat gai sas paragulas. Su bandidu non s'at surbadu su poddiche. Cussu non fit unu suspetu, fit una securesa. Isse s'est informadu. Sos parentes, sos conoschentes: in campu si benit a ischire belle e totu. Cun chi est chi nd'at allegadu e ite est bennidu a ischire?
Zuanne s'abizat chi cun s'abocadu non podiat brullare meda e li contat de s'andada a Orgosolo e de Riori, ma li cubat su de Pascale. E li cubat peri su chi aiat fatu su sero in antis. Non fint cosa chi importabant a s'abocadu o chi nessi non depiat ischire, sende chi li fit amicu.
- Apo cumpresu e issu l'ischiat bene. S'osservassione chi lis at fatu, non fit chene fundamentu. Non l'ant firmadu pro errore cara a sa bidda. L'aiant fatu a posta e su chi lis at naradu, los at postos in subuzu. Pesso chi b'apet ateru, ma no est obricadu a mi lu narrer. Non credo peroe chi siant totu de Orune. Carchi orgolesu b'est in mesu, si nono non l'aiant firmadu s'atera borta cara a Orgosolo. Depent esser pastores lacanarzos e zente chi est pratica de Nùgoro e chi ischit chi est prus securu a si mogher in tzitade chi no in unu bidditzolu. L'ant naradu chi su basista lu depent galu cumbincher. Cheret narrer chi sos ateros sunt de acordu.
- A su chi apo cumpresu ego.
- Su chi mi preocupat est su fatu chi no apent cuntratadu su riscatu. Custu est su misteriu.
- No liu apo dimandadu e non mi l'ant cunsentidu.
- Isco chi non liu at dimandadu e chi non liu ant cunsentidu. Ma pro ite? Est custu su rebus. Su basista pedit de prus e at resone, ma so ateros si cuntentant se sa proposta sua. It'est chi non filat? Si aiant chircadu de adopiare sa proposta, fit istadu normale e fipo istadu prus tranchillu. Cherent dinare bastet chi siat e deretu. B'at cosa chi non fùrriat bene. Chi est bibu, l'ischimus. Custu non nos garantit chi nos lu torrent bibu. Cussos cherent incassare, non li importat cantu, e a pustis?
Zuanne si rendet contu chi s'abocadu fit arribande a sas matessi concrusiones suas de su sero in antis cun Barbis. Ma non li podiat contare totu. Podiat esser periculosu pro ambos e pro su sennorinu. Lu lassat in sos dubios suos. A fines, mancu issu l'aiat contadu de su mucadoreddu, ite pretendiat como? Tantu pro cambiare negossiu, li dimandat:
- Ello finidu nche l'at su cannonau?
- Non credo no. Un'ampulla bi l'apo semper. - e nche la bocat dae s'armadiu e l'istapat.
- Custa est cussa chi mi depiat ponner in sa machina eris sero?
- No est cussa. No apo apidu tempus. Ma est de sa matessi partida.
Ghetat a bufare e bufant.
- T'ant istabilidu a cando s'ateru adobiu?
- No.
- Ma cando lu cherent custu dinare? Prus bi pesso e prus mi cumbinco chi nde cherent tirare cantu podent e non nos cherent torrare su presoneri bibu.
- L'ant mantesu bibu fintzas a eris.
Zuanne podiat avantzare una proposta, sa chi aiant cuncordadu cun Barbis e Gosantine, ma si nde tratenet. A s'abocadu tocabat a facher propostas; issu si depiat picare custa responsabilidade e s'abocadu bi si fit acurtziande e sichit a lu lassare narrer.
- Nos serbit un'atera prova, antis no. Lis narat chi pacat petzi a cambiu mertze. Oramai semus a custu puntu. Si lis cunsinnat su dinare, adios Bennardu. Liu depent torrare a s'atu de sa cunsinna. Custa est sa proposta de facher. S'est su dinare chi cherent, petzi goi podimus esser securos de l'aer bibu. B'at un'atera possibilidade e la conoschet ...
- Est a narrer?
- Lis fachet cumprender chi ischit chie sunt e bi ponet in mesu totu sa fortza sua.
- Cale fortza?
- Sa de sa parentela, no; de sos amicos e conoschentes chi at in monte e in campu e in bidda puru. Lis depet facher cumprender chi los at conotos, e fortzis est fintzas a beru, e chi at zente, zente potente chi lu protezit.
- E no. Non poto ponner a rischiu totu sa parentela. Apo familia ego e non nche cherjo lassare sa bida pro custu sennorinu.
- Custu puru est beru. Ma analitzamus bene sa situassione. No est chi in atera manera siet prus securu. Fachimus su suntu de totu. Ant cherfidu a issu comente emissariu, sende chi depiat andare a Roma. Sinzale fit chi si fidabant, si non totus, nessi calicunu chi in mesu de issos contat de prus. Non l'ant mai tratadu male, comente ant fatu in ateros secuestros.
- S'est ismenticande sas minetas.
- Cale minetas? Issu matessi m'aiat naradu chi fint isbrufonadas, sende chi in sa de eris b'at prus fundamentu e issu mi l'at naradu. Ma b'at un'atera cosa chi l'interessat. Si ochident su sennorinu, l'imputant sa morte e pacu importat chi nch'essat liberu, ca no ant a acatare indissios bastantes. Sa reputassione perdida est e perdida abarrat.
- Comente comente?
- Fatzile, no? Sos zuzes lu diant cussiderare unu de issos, unu complitze. Issu pur benit dae campu, dae su mundu pastoricale; est de sa matessi zenia e s'ischit: su mariane nche perdet su pilu ma non sas trassas. Ant a zudicare chi issu non faveddat comente non diant faveddare issos. Li diant bocare a campu totu sos ispostamentos, e non sos biazos e bia, e tando li podet esser difitzile a si difender.
- S'abocadu, ite m'est ricatande?
- Cale ricatu? Li so nande comente podent andare sas cosas, pro chi s'iscat regulare.
Zuanne si rendet contu chi s'abocadu fit allegande a sa seria e non fint brullas e in cussu setore fit materia sua. Aiat cumpresu prus de su chi li pariat. Ma non li cheret isvelare su pianu cuncordadu e si limitat a li narrer, fachende fintas de nudda:
- Atzidente! Non b'aia pesadu. Ma est gai. Totu custu non bi l'aio postu in contu.
- Est gai ...
- Andat bene. La ponimus in custos termines. E si no atzetant?
- Chi ja atzetant. Lis cumbenit. Est beru chi medas si l'isfrancant, ma est beru puru chi su prus benint iscopertos e tando sunt arguais. Ca si los iscoperint, no apo a esser ego a los difender ... antis, m'ant a acatare a parte contraria, ca sos Macupissas apo a didender. E in tribunale no isco comente diat andare pro issos. Si ti paret netzessariu, ponebi custu puru de azunta; naraliu, ch'iscant su chi pesso. Issos ischint chi so tratande ego pro sa familia e depent dare cara fintzas a custu.
- Custu puru est beru; e tando comente restamus?
- Comente a semper: isetamus: Tocat a issos a mutire. S'ant a serbire de su telefono comente ant fatu fintzas a como. In antis de mogher nos intendimus.
- E su dinare?
- Cussu b'est zai.
Ghetat a bufare e torrant a bufare e a pustis cada unu a domo sua.
Fintzas a su tres de martu at depidu isetare Zuanne, in antis de los torrare a intender. Sa telefonada la retzit in ufissiu, sinzale chi ischiant cando e ube lu chircare. Fit sa boche, cussa conota. No aiat de isballiare.
- Sichis custas bias: Nùgoro, rucradorzu de Oniferi, de Benethuthi, a pustis Orune, Marreri, Uliana e Orgosolo. Moghes a sas chimbe; sa machina chi siat una 127 bianca cun sa lampadina interna alluta. Paragulas in suspu sas matessi.
E la finit in cue. No una parugula de prus. Si fachet sos contos bene: si l'aiant picat a sa longa a beru custa borta. Binti dies fint coladas dae s'urtimu ziru. Si gramuzat bene sos caminos chi depiat facher e arribat a sa concrusione chi su presoneri l'aiant in su de Nùgoro. Fit sa prima borta chi bi poniant in mesu a Marreri. Telefonat a s'abocadu. Non l'acatat. Sa muzere li narat chi fit in Nùgoro pro unu protzessu. L'andabat bene. Telefonat a sa muzere chi non l'aeret isetadu ca falabat a Nùgoro.
L'acatat cando fit essinde dae su tribunale e paris andant a s'istudiu chi Bua aiat in Nùgoro cun unu collega.
- Bi semus. Custu e s'adobiu pro detzider. B'at a cherrer totu s'abilidade sua, custa borta. Custu mudighine de binti dies cheret narrer e bia chi si depiant ponner de acordu. L'ant pedidu su dinare?
- No.
- Tando b'at ateru in mesu. Fortzis cherent cuncordare cun issu carchi ateru particulare, ma ite? - E de improntu li dimandat. - Cun chie at chistionadu in Otana?
- Cun amicos.
- Non det aer cumitidu carchi errore.
- Non so unu pitzinnu.
- Ite ant a cherrer,tando?
- Andet e liu dimandet.
- Restamus intesos: o li torrant su pitzocu o non lis dat dinare.
- Zustu. Ma su dinare? Si lu diant cherrer oje matessi o intro de carchi die?
- Non b'at problema. Andas a domo de sa mama e si lu fachet cunsinnare. Oramai lu conoschent, mancari non si siat fatu mai bider in totu custas dies. Ma s'amentet: o li cunsinnant a Bennardu o nudda.
- Custu est securu, ma ego, comente faco a lu conoscher?
- Zustu, non m'est mai bennidu a conca e no apo peruna fotografia. A li narrer ite cara zuchet non serbit a nudda e paca cosa diat facher peri sa fotografia. Est capassu chi non si siat fatu sa barba in totu custu tempus e depet esser illanziu e derrutu. Ma unu modu b'est. Si liu presentant li fachet duas dimandas a sas cales petsi issu podet risponder.
- E sa machina?
- L'at a acatare in Nùgoro. In carrera de Lombardia, bene l'andat?
- Pro mene eja.
Si controllat su relozu. Non b'aiat ora de torrare a Macumele. Andat a su motel e si prandet in ibe. Zuanne non s'amentabat de aer coladu unu bortaedie prus longu de cussu. S'aiat letu sos zornale pazina pro pazina e est istadu unu bellu tretu a negossiu cun su collega.
A sas chimbe si l'aviat e sa betura ja fit in carrera de Lombardia. La controllat. Totu fit a postu, ma non bi fit s'ampulla de su cannonau, propiu oje chi nd'aiat prus bisonzu. Essit dae Nùgoro e si l'aviat a banda de Oniferi. Iscassiat in s'iscassiadorju pro Benethuthi e dae cue nche crompet a su de Orune. Caminabat a bellu, comente cuncordadu, ma si pessabat chi a cuss'ora non fit possibile chi l'aerent firmadu. Cando arribat a Orune si fint in pessu allughende sas luches de sos caminos. Rucrat totu sa bidda e inbucat su caminu pro falare a Marreri. Dae cussu mamentu, cada tretu podiat esser bonu. Ma nudda. In pessu coladu su ponte de Marreri nche bidet su sinzale a manu manca. Rallentat e acostat.
Abassiat su bridu e narat sas paragulas in suspu. Sa risposta li benit dae una tupa de chessa. Zuanne cumprendet s'antifona e picat su camineddu chi colabat a manu manca de sa casermedda abandonada. Fachet unu bellu tretu, fintzas chi non si li parat de fronte una pessone mascherada e armada chi lu fachet firmare. Nche morit su motore e sichinde sos indissios chi s'omine li dabat cun sa canna de s'arma, imbucat in una andata de crapas, in mesu de matas de chessa, rubu, ozastru e mudrecu. Artziabant a susu, a chimas de un'ispuntoneddu. In cue, isterricorjados a curtzu a sas tupas l'est passidu de contare una ses pessones armadas e carotadas e cun sa cara cuzicada de bendas e tzerotos. Depiat esser su presoneri. Sende chi fit iscuru, distinghiat su tipu de beste chi no est cussu de sos pastores, ma de pessone de tzitade. Fit issu e fit sa prima borta chi lu bidiat.
Fachent seder a Zuanne a curtzu a issu. Nemos chistionabat. Si badiat a fùrriu e cumprendet chi li tocabat de s'ispitzare. Si pompiat su presoneri in cara e li dimandat.
- Chie ses?
- Bennardu Macupissa.
Si torrat a pompiare a fùrriu. Mancu tziliu.
- Nara: cando e pro ite t'aiant cundennadu?
- In unu protzessu pro su radiu de Macumele.
Fit custu chi cheriat ischire. Petzi Bennardu podiat risponder in taca a cussas dimandas. Si badiat a fùrriu pro ischire si depiat sichire o si aiant de li narrer cosa. Si l'acurtziat unu e l'inditat a si pesare e a s'aviare a sa banda da ube fit bènnidu. Caminabant costazu a pare fintzas chi non nch'ant bidu sa betura. Dae sa corporatura, Zuanne s'est abizadu chi fit sa boche, sa chi conoschiat. Galu in mesu de cussas tupas li narat:
- Nos semus postos de acordu. Atzetamus su cambiu. As bidu chi est issu. Como andas a batire su dinare. Lu pones in intro de su portellu a manu manca. Si ti diant firmare non lu depent acatare. Cumpresu?
- Andat bene, sicunde s'intesa bos depo batire 260 miliones. M'ant fatu ischire chi non bi los ant totu, ca unu chi los depiat prestare, una bintina, non s'est fatu bider.
- Andat bene su matessi. Non coles in sa Sulidai, ne in Nùgoro. A s'intrada e a s'essida bi sunt sos guardianos. Colas dae Orune, Benethuthi e nch'essis in s'Infurcadu, in su de Oniferi e dae cue sichis e su matessi caminu faches a sa torrada.
- Non b'at problema. Cherjo ischire si poto batire cun mecus unu de sos parentes. Mi paret importante chi iscant chi bos apo cunsinnadu su dinare e cantu.
- A piachere tuo. Gai ses securu chi non ti podent imputare de t'aer mantesu nudda. Nois t'isetamaus inoche. Si t'abizas chi ti sunt ponende fatu, cola deretu. Nois ja cumprendimus e nos intendimus prus in gai.
Zuanne non si l'at fatu ripiter duas bortas. Tucat e sichinde sa bia chi l'aiant indissiadu, in tempus de carchi ora nche fit in Macumele. Fint sas nobe e fit iscuru che in buca. Colat a domo de sos Macupissas controllande chie b'aiat a fùrriu. Nemos. Un'azicu abarrat ispantadu, ma imbucat deretu a intro de sa domo e dimandat de sa mama de Bennardu. Non l'aiat mai bida in antis. Pacas paragulas pro si presentare e ispiegare su motivu de sa bisita. Dimandat de su dinare. Fit preparadu, ca s'abocadu los aiat informados. Lu contat e li torrat 20 miliones.
- Los mantenzat e non si preocupet. Isco su chi so fachende. Como peroe depet mutire su connadu de sennor Bennardu. Depet benner cun mecus. Non si preocupet; non si trata de iscambiu de presoneris. Pro mene est mezus chi benzat.
Sennora Salinas mutit a Sirigu nandeli de benner deretu e chene si nde bocare cun nemos. Fit cosa urzente.
Zuanne, in besses, mutit s'abocadu. A su prontu li narat:
- Bi semus. Est s'ora. Mi nche sichis a s'iscassiadorzu de Orotelli e m'isetas. Mira chi poto istentare. Non t'iscredas.
No azunghet ateru e non li dat tempus de facher dimandas. Isetat ecante chi arribet Sirigu. Fit bellu incapotadu, azicu ispantadu de cussa mutida.
- Depet benner cun mecus, sennor Sirigu. Depimus andare a nche ghirare a Bennardu.
- Como?
- Deretu. Non si preocupet. No est pro nudda; una precautzione.
- E ub'est?
- In manos de sos bandidos. Nos lu rendent a s'arribada.
- E ego ite bi faco?
- Nudda. Mi fachet cumpannia e ischit chi Bennardu at bisonzu de bier zente conota cando lu liberant.
- Si est gai ... si est netzessariu ...
- Andamus; sa machina est in zosso.
Falant e sedint in betura. Zuanne s'abizat chi Sirigu si fit tremende. Tucant. Sa tremulia de Sirigu aumentabat. Sa timoria li fit zocande brulla mala. A Zuanne l'artziat a conca de nche lu lassare in bidda. Ma non podiat. Fit pretzisu chi esseret andadu cun issu. Non si cheriat ponner in fastitzos. Sa cosa fit tropu dilica.
- It'at fritu? - Li dimandat, sende ch'ischiat chi non fit chistione de fritu; ma lu cheriat isbariare, si li podiat passare sa tremula.
- Apo fritu ... meda ...
- Allugo su riscaldamentu.
- Eja, andat bene.
Ma non fit cussa sa chistione. E chircat de cumintzare unu negossiu.
- Amus a facher un'ora de caminu. In tempus de un'oreta nos dispatzamus. Si depet cuntentare chi at a esser su primu chi torrat a bider a Bennardu, su connadu.
- Ja est beru, ma su fatu est chi so timende.
- E chie no est timende? O credet chi ego no apet una timoria manna. Ma nos est dovere. Chiesisiat, in custas ocasiones, timet.
Ma Sirigu non sichit su negossiu. Fit meda tiradu, belle non resessiat a faveddare. B'aiat pacu de esser alligros, ma Zuanne no aiat ateros argumentos pro cambiare negossiu. In s'iscassiadorzu de Bortigale, Sirigu li pedit de firmare ca aiat gana de pissiare.
- Est su fritu:- Narat pro s'iscusare.
Zuanne mancu li rispondet. Ischiat chi non fit cussu. Torrant a mogher. In s'iscassiadorzu de Oniferi, cando pro imbucare su caminu de Benethuthi, sa cosa si ripitit. Sirigu falat e a Zuanne li benit sa tentassione de nche lu lassare. Ma nono. Non li pariat zustu chi a rischiare esseret istadu petzi issu, chi non li fit parente mancu de intradura. Lassat chi pissiet, ca si nono si l'aiat fata in machina. Como fit tropu. Non chi unu non timat, ma a custu puntu fit tropu. Lu lassat facher e cando sedit in machina l'afrontat chene peruna metafora.
- Intende, como acabanchela de facher su pitzinnu minore. Non podimus sichire goi. Si sichis goi, non de nche ghirare a connadu tuo a domo sua, lu facher crepare in ub'est. Ite casta de omine ses? Como fininchela e, pro chi l'iscas, t'apo fatu benner petzi pro esser ego tranchillu. Non cherjo chi unu cras m'imputezas chi m'apo mantesu su dinare. Iscas puru chi no as a esser tue a tratare cun issos, ca mi l'apo a isbrigare ego.
E Sirigu mudu. Non l'essit prus tziliu ne lamenta. Zuanne curriat a cantu sa betura e su caminu li cunsentiat. Dae s'isprichitu chi badiat a secus, controllat chi nemos lit ponza fatu. Si pessabat chi su telefono de sa domo de sennora Salinas depiat esser sutacontrollo e unu pedinamentu si lu podiat fintzas isetare.
S'ora si nche fit fata tarda. In cussos caminos non s'adobiat anima biba, mancu pupa. Nche crompet a Orune e lu travessat sighidu e in pac'ora fit in Zacupiu e firmat sa betura in su matessi puntu de in antis. Sirigu non si fit prus lamentadu, ma in pessu ant postu pede in terra dae s'iscuricore nch'essint duos carotados e unu colat a palas de Sirigu e li puntat sa pistola in cherbeddos.
- E tando tue dias esser cussu petzu de ... de su connadu de Bennardu?
Su zovanu non cunsentit prus e rughet dismajadu. Zuanne nche l'at depidu trazare a pesu fintzas a su tretu ube bi fit su presoneri.
Bennardu s'acurtziat a Zuanne e li narat cun boche de prantu:
- Ghiraminche a domo ...
- Luego. Azicu de passentzia e totu s'azustat e gai finit de sufrire.
Sirigu resussitat. Si badiat a fùrriu assustradu prus che mai. Non s'abizat mancu de su connadu, nen custu de issu. Mancu si saludant. Da ube fint non bidiant si no est sa chimas nigheddas de sas tupas e fortzis sas pantumas de pessones istranzas, carotadas e armadas. Bennardu non bidiat mancu cussas, ca zuchiat sa cara cubada cun bendas firmadas cun tzerotos. Fortzis s'aiat coladu totu su tempus gai.
Unu de sos bandidos si l'acurtziat cun una paja de iscarpas de passizu e li narat.
- Torrati a bestire sas iscarpas e torrami sos iscarpones. E issu, sennor Zuanne, li catzet sas bendas e sos tzerotos.
Zuanne li ghetat un'ocrada a pedes e abirguat sos iscarpones chi cartabat Bennardu, ma no essendebi luche, non l'est possibile de cumprendere de ite tipu e marca sunt. S'acurtziat a Bennardu e l'istratzat sas bendas dae cara. Comenta l'at tocadu si rendet contu chi fit barbi longu.
Dae s'iscuricore de cussu isperdìssiu essint a campu duos carotado e s'acurtziant a Bennardu.
- Su dinare chi amus contadu est 259 miliones, comente cuncordadu. Sennor Zuanne, como at a esser cuntentu. Nois sos patos los amus rispetados. Como tocat a isse; a bider istamus si nd'est capassu.
- Ego apo una paragula e bia - lis rispondet Zuanne tostu tostu.
- A bider istamus. Non si mogat dae inoche in antis de s'impoddile. Amus bisonzu de tempus pro facher tretu e issu pro cussizare a Bennardu.
S'acurtziant a Bennardu e l'istringhent sa manu.
- Adios Bennardu e pone mente a sos cussizos de sennor Zuanne. Manteneti in bona salude, ma non t'ismentiches mai su chi t'at a narrer, ca si nono, ischimus ube ti chircare e custa borta diat esser pro t'ochider. Ponebi zudìssiu!
E fit s'urtimu tzaffu pro distruer, si galu nd'aiat, s'urtima resistentzia de su ricatadu. S'iscuricore impediat a Zuanne de bider cussas caras biancas che i sa tela e, oramai, derrutas dae su terrore.
In unu nudda cussas pantumas isparint ingurtias dae s'iscuricore de Zacupiu. In artu, supra cucuru de Teti, si bidiat su treme treme de sas luches de Orune. Zuanne parat sas uricras e intendet sos omines chi si fint fughinde in mesu de sa sida. Tratenet ecante, fintzas a cando non fit securu chi nche fint a largu. Tando narat a sos duos omines, Bennardu e Sirigu:
- Pesade e ponide fatu. Daze cara a sa frasca e a sos fossos. Torramus in machina.
Sirigu si sedit in palas e Bennardu a in antis. Zuanne li fachet contare totu su ch'ischiat. E su zovanu cumintzat a contare totu, comente a s'isfogare. Fit a beru: aiat bidu unu de cussos in cara. Pessone mai bida in antis, mai conota. De cussu s'amentabat petzi sos ocros de focu, s'ocrada mala chi die pro die lia amentabant pro mineta. In milli modos aiant chircadu de ischire si conoschiat calicunu de cussos chi nche l'aiant prelevadu dae su garazu. Narabat chi nono, ma non lu crediant. Lu minetabant de l'oschider si non fit nande sa beridade. Contat de sas caminadas chi l'aiant fatu facher; de chie li zuchiat a mandicare.
Zuanne, fatu fatu, li narabat su chi depiat ismenticare e su chi depiat amentare. Chi no ischiat cantos fint e chi petzi cun unu aiat tratamentu ca li zuchiat a mandicare e faveddabat petzi italianu. Chi l'aiant fatu caminare in locos malos e dormire in percas e in pinnetos e carchi borta in una domo derruta. Chi no aiat intesu sos bandidos faveddande intre de issos matessi e chi Zuanne l'aiat acatadu e collidu in su de Nùgoro, a curtzu a sa bidda, ma no ischiat in ube de pretzisu. De su connadu non nde depiat mancu chistionare. Chi l'aiat acatadu in domo de sa mama.
- Si rendet contu de su periculu chi l'est capitadu. Sa bida sua fit ligada a unu capu de lana, fine fine; unu nudda e si fit secadu. E no est finida. At intesu su chi l'ant naradu cussos in antis de si nch'andare? S'abertentzia l'at cumpresa. E cussa est zente chi non brullat. A sa zustissia contat cantu prus pacu podet.
- Apo cumpresu, apo cumpresu, ma como torramus a domo.
- Isetamus un'atera oreta e a pustis moghimus. Non bi cheret meda a arribare a Macumele.
Sirigu aiat intesu su contu de su connadu, ma pacu nd'aiat cumpresu. Chi issu nd'esseret fora non lu cunfortabat meda.
- A cherides essire a facher sos bisonzos bostros, in antis de mogher?
- Nono,nono. Moghimus deretu.
E moghent. In biazu mancu una paragula. Sos caminos fint liberos e nche crompent a s'iscassiadorzu de Oroteddi. S'abocadu ja fit in cue, mesu dormidu e mesu mortu de fritu. Zuanne firmat sa betura sua in palas de cussa de s'abocadu, chi deretu essit dae sa machina e abrazat s'amicu e custa borta fit cumovidu. Zuanne, chene ponner tempus in mesu ordinat a Sirigu:
- Sedit in sa betura de s'abocadu e nche la zuches a Macumele. Anda a in antis. Nois ja sichimus.
Bennardu colat a secus e Bua si sedit a costazos de Zuanne e tucant. L'informat de totu e issu cunfirmat a Bennardu su chi depiat facher pro sa pache de totus. Mescamente chi non depiat narrer de aer bidu in cara unu bandidu, si cheriat chi totu s'esseret finidu in cue. A turnu li ripitiant sas dimandas pro intender su chi si nche depiat cravare in conca, ca ateru non depiat narrer e Bennardu, che iscolanu, ripitiat sa lessione. A sas bator de manzanu fint in Macumele in domo de sa mama. Sirigu, chi fit arribadu in antis aiat abertidu a totus e los fint isetande, mama,muzere, conndados e jajos. Abratzos e prantu a cantu ant cherfidu. A pustis, Zuanne e s'abocadu picant a Bennardu e s'apartant in una domo. Depiant definire sas rispostas de dare a su porrogu de sa zustissia. De dormire non si nde chistionabt ne mancu. Bennardu e s'abocadu pipabant che turcos. Una ampulla de cannonau e tres caliches. Bennardu non nde tastas mancu gutia, ma s'abocadu e Zuanne non nde podiant facher a mancu. Tres oras l'ant mantesu in pressione ispiegandeli e torrandeli a ispiegare sa chistione. B'aiat pacu de brullare: s'urtimu abertimentu de cuddos non riguardabat petzi Bennardu, bi fit in mesu fintzas Zuanne e totu sa familia. E duncas non depiat essire foras de su cuncordadu de una virgola. Fintzas, Bennardu, chi como fit prus serenu, si rendet contu chi fit gai.
A sas sete lu torrant a sa familia e cunsentint a sa mama de mutire su cumissariu. Zuanne detzidit de andare a Nùgoro a si nche ghirare sa machina. Liberatu Demontes, unu parente de Bennardu, s'ingarrigat de l'acumpanzare cun sa betura sua e moghent.
A s'intrada de Nùgoro acatant sa zustissia chi li ordinat de firmare. Su brigadieri Piras fit in cue. B'aiat de si l'isetare. Sa notissia, dae su cumissadiadu de Macumele nche fit brincada deretu a Nùgoro e gai su brigadieri fit bennidu a ischire chi Zuanne fit andande a si recuperare sa betura chi aiat lassadu a curtzu a su motel. Cando si biet unu carabu acurtziande, si pessat:
- Galu?
- Chi est sennor Zuanne Zua?
- Ego.
- Falet e benzat cun nois.
Liberatu Demontes abarrat ispantadu prus de issu.
- Non si preocupet. - Li narat Zuanne - Ego so arribadu a destinassione. Issu torret a Macumele, nos amus a bider in mezus ocasione. Adios.
- Ma ...
- Andet securu.
Zuanne fit istracu e mortu de sonnu. In prus su cannonau bufadu in domo de Bennardu fit cumintzande a facher efetu. Si li fit isvilupande una discreta imbriachera. Zuanne falat e si fachet prus imbriacu de su chi fit. Lu fachent seder in intro de sa gazella e issu s'imbolat in sos sediles de secus e tancat sos ocros. Sa betura a totu velotzidade curret a caserma. Zuanne non si reghiat prus ritzu, siat pro su sonnu, siat pro s'imbriachera chi li fachende brulla mala, ca l'aiat acatadu debile e a istomacu bòdiu. Lu picant in bratzos e lu fachent intrare a un'ufìssiu.
Lu fachent seder in mesu a su brigadieri Piras e a un'ateru collega suo de su matessi gradu. De fronte bi fit su maressallu Deiana e cumintzant a lu porrogare. A in antis sa solitas dimandas e Zuanne rispondet dormi dormi. A pustis li pedint:
- Ube l'ant liberadu?
Zuanne non rispondet deretu e fachet fintas de no amentare bene.
- Ube l'apo acatadu? Zustu, ube l'apo acatadu? E chie si l'amentat! Su maressà, a bi credet chi non m'amento. Apo bufadu tropu.
So imbriacu e mi so dorminde. Ite cheret dae mene? No amento. So istracu chi non nde poto prus ... no isco ite li risponder ... apo bufadu tropu ...
- S'imbriachera lia fachimus passare nois. Si non rispondet l'incrimino pro ca cheret favorire cussos bandidos.
- Mi cussentit de telefonare a domo. Depo informare a muzere mea, ca manco tutu note e no ischit ube so.
Su maressallu si fachet dare su numeru e mutit.
- Est sa muzere. Rispondat - e li passat sa corredda.
- So Zuanne. Muti s'abocadu Bua e narali chi so inoche in sa caserma de Nùgoro. Ja isto bene. Adios.
E la serrat in cue.
- Issu est brullande. Est inutile chi apat mutidu s'abocadu. Da inoche non si moghet in antis de finire su porrogu.
A Zuanne non l'essit tziliu e sos ocros fint a s'aperi e tanca. Carchi mamentu a pustis sonat su telegono e su brigadieri Piras rispondet, ma deretu passat sa corredda a su maressallu.
- Est pro issu.
- Prontu. Sisse ... deretu ... andat bene. Sennor Zuanne, est pro isse.
Zuanne picat sa corredda e s'intendet narrer:
- So su procuradore. Bonas dies sennor Zuanne.
- Bonas dies.
- At a esser istracu. Ghiret a domo sua e si paset. Cras a manzanu l'iseto in ufìssiu. Si l'amentet. cras a manzanu in ufìssiu. A nos bider sanos.
- E gai oje puru si nos fughit, sennor, Zuanne! Ma cras ...
- Cras est un'atera die, su maressà:
Unu brigadieri l'acumpanzat a su motel de Nùgoro e paris, cun
sa betura de Zuanne moghent a Macumele. Su carabu guidabat e Zuanne dormiat.
(Mario Sanna: Bennardu)